دانلود اپلیکیشن

آشنایی با قراردادهای پیمان آتی در ایران

آشنایی با قراردادهای پیمان آتی در ایران

در مقاله قبل با قراردادهای آتی آشنا شدیم و گفتیم قرارداد آتی، توافق نامه ای است مبنی بر خرید یا فروش دارایی در زمان معین در آینده و با قیمتی مشخص. از دیگر ابزارهای مشتقه می‌توان به قراردادهای پیمان آتی (Forward Contract) اشاره کرد. قرارداد آتی و پیمان آتی اصولا ماهیت یکسانی دارد، و از لحاظ قیمت و زمان تحویل کالا مشابهند.

فرق قرارداد آتی و پیمان آتی

  • قرارداد آتی در بورس در حالی که پیمان آتی در بازارهای خارج از بورس معامله می شوند.
  • بر خلاف پیمان های آتی، در قرارداد آتی اتاق پایاپای وجود دارد که همانطور در مطالب گذشته توضیح دادیم شامل مزایایی می باشد.
  • در قراردادهای آتی جهت اطمینان وجه تضمینی از طرفین قرارداد تسلیم اتاق پایاپای می گردد در صورتی که این الزام در پیمان های آتی وجود ندارد و توافقی است.
  • در پیمان آتی، پرداخت معمولا یکبار و در زمان سررسید انجام می شود، در حالی که در این فرایند در قراردادهای آتی بصورت روزانه و بر اساس سازوکار تسویه حساب روزانه ودیعه، صورت می پذیرد (در آینده بصورت دقیق تر توضیح می دهیم).
  • قراردادهای آتی معمولا قبل از سررسید با اتخاذ یک موقعیت معکوس بسته می شوند در حالی که در پیمان آتی معمولا در تاریخ سررسید بصورت تحویل فیزیکی کالا و یا بصورت تسویه نقدی بسته می شوند.

لذا می توان گفت قرارداد آتی نوع استاندارد شده پیمان آتی است و ریسک آن از پیمان آتی کمتر می باشد.


انواع پیمان آتی

انواع پیمان آتی در ایران عبارتند از:

پیمان آتی نرخ ارز

مورد معامله، در پیمان های آتی اغلب ارزهای خارجی هستند، بیشتر بانک ‌های بزرگ در اتاق مبادلات ارزهای خارجی، میز مخصوصی با عنوان میز پیمان آتی تدارک دیده اند، که مختص معاملات پیمان ‌های آتی است. بازار ارزهای خارجی نیز مانند بازار کالا و سایر بازارها با تغییرات قیمت مواجه است. این تغییرات برای فعالان این بازار، ریسک نرخ ارز را به وجود می‌آورد که به وسیله پیمان آتی نرخ ارز قابل پوشش است بازار پیمان آتی نرخ ارز یکی از بازارهای نظام یافته بازار پیمان های آتی است که افراد مختلف برای پوشش ریسک نرخ ارز به آن مراجعه می کنند. میز پیمان آتی معمولا نرخ‌ های پیمان آتی ارز را برای سررسیدهای مختلف تعیین می کند و بر آن اساس معامله گران دست به مبادلات می‌زنند.

فرض کنید شرکتی برای وارد کردن مواد اولیه در شهریور به 1 میلیون دلار نیاز داشته باشد. این شرکت می تواند در تاریخ فعلی (فروردین) دلار مورد نیاز خود را خریداری و تا شهریور نگهداری کند. اما این کار باعث راکدماندن نقدینگی می شود و شرکت با هزینه فرصت مواجه می شود. این شرکت می تواند وارد پیمان آتی نرخ ارز شود.؛ فرض کنید در بازار نقدی نرخ هر دلار برابر با 15000 تومان و در بازار پیمان آتی، نرخ ارز در شهریور معادل 17000 تومان باشد. لذا اگر این شرکت وارد موقعیت خرید پیمان آتی شود، ریسک نرخ ارز را برای خود پوشش داده و اگر در شهریور قیمت دلار 20000 تومان باشد به ازای هر دلار 3000 تومان سود کرده اما اگر قیمت دلار 16000 تومان باشد، شرکت معادل 1000 تومان به ازای هر دلار به طرف مقابل پرداخت می کند و ارز مورد نیاز خود را از بازار تهیه خواهد کرد.

انواع پیمان آتی

پیمان آتی نرخ سود

پیمان آتی نرخ سوداز پیمان آتی در آتی مشتق شده است. این پیمان بین بانک های بزرگ رایج است و بر اساس آن یک بانک موافقت می کند در بانک دیگری سرمایه گذاری کند. در هنگام سپرده گذاری، مقدار وجوهی که سپرده گذاری خواهد شد و نرخ سود آن ها، همگی در توافق نامه ذکر می گردند.

پیمان آتی روی اوراق بهادار

بازار اوراق بهادار توانسته است پیمان‌های آتی فراوانی را مورد معامله قرار دهد. خصوصا در آمریکا، اوراق  بهادار دولتی دارای بازار پیمان آتی نظام یافته است. بسیاری از بنگاه ‌های معامله‌گر، اوراق قرضه دولتی و اوراق قرضه شرکتی را معامله می کنند. بنگاه‌ های کارگزاری نیز در این بازار به گونه‌ ای فعال حضور دارند و با استفاده از سیستم‌های الکترونیکی خریداران و فروشندگان را گرد هم آورده، به یکدیگر معرفی می کنند، و معاملات نقدی و پیمان‌ های آتی زیادی را روی اوراق بهادار دولتی به انجام می‌رسانند. سهام و اوراق قرضه دو نوع اصلی دارایی های پایه پیمان‌ ها را تشکیل می دهند.

پیمان آتی روی کالاها

این نوع پیمان ها نیز به منظور پوشش ریسک و یا سفته بازی مورد استفاده قرار می گیرند و روی کالاهایی از جمله محصولات کشاورزی، صنعتی، مواد اولیه، طلا و … بسته می شوند.


معایب پیمان آتی

با توجه به اینکه بازار پیمان آتی بازاری با استانداردهای بالا نمی باشد، در مقایسه با قرارداد آتی معایبی به شرح زیر دارند:

  • حجم قرارداد و تاریخ سررسید؛ معامله گران در بازار پیمان آتی، هرکدام با توجه به شرایط خود حجم و تاریخ خاصی را اعلام می کنند. لذا یافتن طرف مقابل پیمان که موافق با آن شرایط باشد چندان ساده نیست.
  • ریسک نکول؛ بدلیل نبود ساختار قانونی مدون در این بازار، ضمانت اجرایی قوی نیز وجود ندارد. لذا پوشش ریسک بوسیله این ابزار خود با ریسک نکول همراه است.

با توجه به این که در پیمان های آتی دوطرف قرارداد بطور مستقیم با هم قرارداد بسته اند، امکان تسویه قرارداد و یا انتقال آن به شخصی دیگر کم است، لذا طرفین دچار ریسک نقدینگی خواهند بود. اما در قرارداد آتی بدلیل وجود اتاق پایاپای، طرفین قرارداد می توانند قبل از سررسید موقعیت خود را ببندند.

برچسب‌ها

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نظرات کاربران
  • محمد حسن اسایش

    بازهم اطلاعات خوبی در اختیار مخاطبان گذاشتید.ممنونم

زمان
12:30:35
بعدازظهر
تاریخ
پنجشنبه
6 آذر 1399