جهش قیمت نفت به ۱۱۰ دلار و ریزش سنگین بازار سهام تحت تأثیر بحران‌های جهانی
۱. رکوردشکنی قیمت نفت و افزایش فشار بر مصرف‌کنندگان
روز جمعه، قیمت نفت خام برنت برای نخستین بار از ماه مه (اردیبهشت/خرداد) به ۱۱۰ دلار به ازای هر بشکه رسید و در نهایت با قیمت ۱۰۹.۸۶ دلار به کار خود پایان داد. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز با رشد ۳.۵ درصدی، مرز ۱۰۰ دلار را رد کرد و به ۱۰۱.۴۱ دلار رسید.
- آمار هفته: در این هفته، قیمت نفت برنت ۴.۹ درصد و نفت WTI حدود ۱۰.۴ درصد افزایش یافت.
- تأثیر بر سوخت مصرفی: قیمت سوخت در پمپ‌بنزین‌های آمریکا به شدت افزایش یافته است. میانگین قیمت بنزین به ۴.۳۳ دلار و گازوئیل (دیزل) به بیش از ۶.۳۰ دلار در هر گالن رسیده است. طبق گزارش‌ها، آمریکایی‌ها از اول مارس تاکنون ۱۳۵ میلیارد دلار بیشتر از مدت مشابه سال گذشته برای بنزین و دیزل هزینه کرده‌اند.
۲. ریشه‌ها و دلایل جهش قیمت انرژی
الف) تنش‌های خاورمیانه و تهدید خطوط مواصلاتی
- درگیری‌های ایران، آمریکا و اسرائیل: بسته شدن یا اختلال در تنگه هرمز و افزایش حملات به بنادر و خطوط کشتیرانی، صادرات نفت خلیج فارس را به شدت کاهش داده است.
- شائبه حمله پیش‌دستانه: گزارش‌ها از تحرکات نظامی و احتمال حمله پیش‌دستانه ایران به زیرساخت‌های انرژی منطقه (از جمله در عربستان) خبر می‌دهند.
- حمله به یَنبُع: ائتلاف به رهبری عربستان یک موشک بالستیک شلیک‌شده به سمت شهر بندری «ینبع» در البحر الاحمر را رهگیری و منهدم کرد. این بندر برای دور زدن تنگه هرمز حیاتی است.
ب) بحران دیزل و تشدید جنگ روسیه و اوکراین
- حملات پهپادی به پالایشگاه‌های روسیه: اوکراین آتش‌بس انرژی با پیشنهاد ترامپ را کنار گذاشته و حملات به زیرساخت‌های انرژی روسیه را از سر گرفته است. پالایشگاه «ریازان» روسیه پس از حمله پهپادی مجبور به تعلیق بخشی از عملیات خود شد.
- چالش در طرح ترامپ: دونالد ترامپ تلاش کرده برای کاهش تورم و قیمت سوخت، توافقی با روسیه جهت تزریق دیزل به بازار جهانی انجام دهد؛ اما تا کنون دیزلی از روسیه وارد بازار نشده و قانون‌گذاران آمریکایی نیز طرحی برای مسدودسازی این توافق ارائه کرده‌اند.
۳. اقدامات بین‌المللی برای کنترل بازار
- آژانس بین‌المللی انرژی (IEA): توافق برای آزادسازی بیش از ۲۰ میلیون بشکه سوخت از ذخایر اضطراری.
- اقدام ایالات متحده: وزارت انرژی آمریکا درخواست بازگرداندن و مبادله تا ۱۷ میلیون بشکه نفت خام از ذخایر استراتژیک (SPR) را صادر کرده است.
۴. ریزش شدید بازار سهام و بحران در صنعت هوش مصنوعی (AI)
هم‌زمان با صعود قیمت نفت، بازار سهام ایالات متحده دچار افت شدیدی شد و شرکت‌های فناوری بیش از ۱ تریلیون دلار از ارزش خود را از دست دادند:
- شاخص‌ها: شاخص نزدک ۱۰۰ (Nasdaq 100) حدود ۲.۵ درصد افت کرد. شاخص S&P 500 حدود ۱ درصد و شاخص تراشه‌سازی فیلادلفیا ۳.۸ درصد کاهش یافتند (هشتمین روز متوالی منفی برای صنعت نیمه‌هادی‌ها).
- نگرانی از نرخ بهره: افزایش قیمت انرژی، احتمال افزایش مجدد نرخ بهره توسط فدرال رزرو برای کنترل تورم را بالا برده است.
- تردید در مدل اقتصادی هوش مصنوعی: سرمایه‌گذاران نسبت به بازگشت سرمایه‌گذاری‌های سنگین در بخش AI دلسرد شده‌اند. شرکت‌های ارائه دهنده دیتاسنتر مانند CoreWeave (با افت ۲۵ درصدی در یک ماه) و Nebius بیشترین ریزش را تجربه کردند.
۵. چشم‌انداز سیاسی و اقتصادی
- انتخابات پیش‌رو: قیمت دیزل و تورم ناشی از آن، به یکی از چالش‌های اصلی دونالد ترامپ و حزب جمهوری‌خواه در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر تبدیل شده است.
- پیش‌بینی بازارها: تحلیل‌گران هشدار می‌دهند که نیاز به بازسازی ذخایر خالی‌شده انرژی در جهان، قیمت‌ها را حداقل تا سال ۲۰۲۷ بالا نگه خواهد داشت.
جدیدترین اخبار اقتصادی را در سیگنال ببینید
