سناریوهای خوشبینانه و بدبینانه بورس

بطور کلی برای شرایط کنونی بورس دو تئوری خوشبینانه و بدبینانه وجود دارد و طرفداران هر گروه از یک یا چند زاویه این شرایط را تحت نظر داشته و استراتژی معاملاتی خود را بر این اساس تنظیم می کنند. در این مقاله قصد داریم به مهمترین پارامترهای این نظریه ها بپردازیم.

بدبینی ها به بورس چیست؟

شاید از برخی لحاظ سناریوهای بدبینانه طرفداران بیشتری بین علاقمندان و فعالان بازار سرمایه داشته باشد که مهمترین دلایل آن در ادامه مورد بررسی قرار می گیرد.

1- بدبینی های پیش روی بورس

بورس یک روند 15ماهه فرسایشی و ریزشی را از مرداد 99 تا کنون (آبان1400) تجربه کرده است. علارغم اینکه شاخص کل بورس در مرداد 99 تا کنون از نوک قله تا پایین ترین عدد حداکثر 47% ریزش داشته است اما برخی سهامداران پورتفوهایشان ضررهای بیش از 70 و 80 درصد را تجربه کرده اند. در طول این 15ماه تلاشهای زیادی از سوی مسئولین برای بهبود شرایط انجام گرفت اما علارغم بیشتر کارها، کمترین نتیجه حاصل شد.

از جمله اقداماتی که در این 15ماه که با هدف بهبود شرایط بازار صورت گرفت عبارت بودند از:

• دوبار تغییر ریاست سازمان بورس
• تغییر در محدودیت دامنه نوسان و آزمودن دامنه نوسان نامتقارن
• الزام نمادها به داشتن بازارگردان
• تصویب ایجاد صندوق تثبیت بازار
• برگزاری انتخابات ریاست جمهوری، تغییر هیئت دولت و وعده های نامزدهای ریاست جمهوری
• تغییر در سقف سهام صندوقهای سرمایه گذاری
• و ….

ناکام ماندن این حجم از فعالیت های انجام شده و محقق نشدن وعده های مسئولین، سبب سلب اعتماد از بازار سرمایه شده و بسیاری از سرمایه گذاران امیدی نسبت به بهبود شرایط در آینده ای نزدیک ندارند.

2- خروج پولهای حقیقی از بازار

آمارها ورود و خروج پولهای حقیقی و پولهای حقوقی گویای این نکته است تاکنون تقریبا معادل 90درصد مبلغی که سرمایه گذران حقیقی که ابتدای سال99 تا مرداد95 به بازار سرمایه شده بود از بازار سرمایه خارج شده است و سرمایه گذاران متضرر شده و ناامید که تا کنون برای جبران ضررهای خود صبر کرده بودند برای حفظ مابقی سرمایه، نا امیدانه سهام خود را فروخته و از بازار خارج می شوند لذا هر بالایی که اتفاق می افتد فرصت خروج از سهام و کم کردن ضرر تلقی شده واین فشار فروش باعث ریزش بیشتر شده و امیدها را برای بهبود بازار کاهش می دهد.

3- سناریو بدبینانه تحلیل تکنکال

تحلیل تکنیکال یکی از روشهای بررسی سهام است و فارغ از هیجانات تلاش دارد تا ریسک سرمایه گذاران را کاهش دهد لذا احتمالات خلاف روند را هم همیشه بررسی می کند در برخی از این سناریوهای بدبینانه، شاخص کل همچنان در کانال نزولی کوتاه مدت و میان مدت قرار دارد و تا زمانیکه سقف این کانال ریزشی شکسته نشود امیدی به رشد شاخص کل نخواهد بود.

برخی کارشناسان تحلیل تکنیکال اعتقاد دارند که در میانه یک اصلاح قوی بازار هستیم و باید منتظر ریزش بیشتر قیمتها از این ناحیه باشیم.

4- آرام گرفتن دلار در کانال 27تا 28هزار تومان

بعد از چند ماه کاهش برابری ریال نسبت به دلار که از اردیبهشت 1400 تا مرداد1400 و افزایش قیمت حدود20درصدی قیمت دلار (مستطیل سبز رنگ)، اکنون دو سه ماهی است که این ارز خارجی نوسان قیمت زیادی ندارد و فعلا تمایلی به رشد ندارد.

دلار از محرک های اصلی بازار بورس است و با توجه به ثبات قیمت دلار بنظر می رسد تمایل دولت جدید بیشتر نسبت به حفظ همین سطوح قیمتی برای دلار باشد و یا حتی برخی خوش بینی ها نسبت به ریزش قیمت دلار وجود دارد لذا درصورت ثبات یا ریزش نرخ دلار، در کوتاه مدت بورس نیز افزایشی نخواهد بود و سایر بازارها جذاب تر و قابل اطمینان تر از بورس خواهند بود.

5- افزایش نرخ سود بین بانکی و احتمال افزایش نرخ سود بانکی

بانکها در زمینه تامین سرمایه از دیرباز رقیب سنتی بورس بوده اند و هرگونه تغییر نرخ سود بانکی سبب تاثیر با اهمیتی در بازار سرمایه می شود و سرمایه گذاران متناسب با شرایط و میان ریسک های بوجود آمده تصمیم می گیرند در بازار سرمایه سرمایه گذاری کنند یا از سود تا حدودی مطمئن در سیستم بانکی استفاده کنند.
علارقم اینکه تا کنون افزایش نرخ سود بانکی به تایید نرسیده است اما در پشت صحنه ماجرا و بازار بین بانکی این نرخ سود از تیر1400 تا کنون افزایشی بوده است و مقایسه نمودار نرخ بازار بین بانکی با شاخص کل نشان دهنده همبستگی معکوس بین این دو پارامتر است.

در صورتیکه نرخ بهره بین بانکی باز هم افزایش یابد بانکها ترجیح می دهند سرمایه مورد نیاز خود را از طریق سپرده گذاران تامین کننده و احتمال بالارفتن نرخ سود سپرده بانکی هم افزایش خواهد یافت و این موضوع خبر بسیار بدی برای بازار سرمایه و بورس می باشد و سرمایه گذارانی که این پارامتر را دنبال می کنند با توجه به شرایط فعلی ، به آینده بازار سرمایه چندان خوش بین نیستند.

تا اینجا پارامترهای بدبینانه نسبت به بورس مورد بررسی قرار گرفت و در ادامه پارامترهای خوش بینانه بورس را هم مورد بررسی قرار می دهیم.

1- خوش بینی های پیش روی بورس

-خروج حقیقی ها و سیگنال مثبت ورود حقوقی ها به سهام

با اینکه خروج سرمایه گذاران حقیقی سبب کم شدن عمق بازار و اصطلاحا خشک شدن بازار می گردد اما در حقیقت خروج حقیقی ها از سهام به معنی جانشین شدن حقوقی ها در سهام نیز تلقی می گردد.
نمودار زیر نشان می دهد خروج حقوقی ها که از ابتدای سال99 سرعت گرفته بود در حدود مرداد99به پایین ترین میزان مالکیت حقوقی ها منجر شده اما پس از ریزش بورس و خروج سهامداران حقیقی، مجددا حقوقی ها مایل به ورود به سهام شدند و میزان مالکیت آنها در شرایط فعلی حتی از ابتدای 99 نیز بیشتر شده است.

این موضوع می تواند احتمالا نشان دهنده این موضوع باشد که سهامداران حقوقی قیمت های فوق را ارزنده تلقی کرده و در دست به دست شدن سهام بیشتر تمایل به افزایش سهامداری دارند تا کاهش سهامداری لذا سرمایه گذارانی که ردپای پولهای حقوقی را دنبال می کنند این نکته را نشانه های مثبت و امید به رشد قیمت حتی در کوتاه مدت می دانند.

2- پایین آمدن نسبت قیمت به درآمد بورس

پارامتر قیمت به درآمد یکی از گزینه مهم برای برآورد ارزش سهم نسبت به بازده است در سال99 با پرواز قیمت سهام در نیمه اول 99، نسبت قیمت به درآمد هم افزایش یافت و حتی p/e به محدوده های نزدیک 32 نیز رسید اما میانگین نرخ سال 99 در محدوده 10.1 بوده است در حال حاضر این میانگین در محدوده 6.2 در نوسان است و از منظر نرخ بازگشت سرمایه نسبت p/e بورس تا حدودی با سود سپرده بانکی برابری می کند و این موضوع می تواند نشان دهنده متناسب بودن نسبت نرخ بازگشت سرمایه برای میان مدت و بلند مدت باشد.

4- فاصله گرفتن قیمت دلار نیمایی از نرخ آزاد

مبنای محاسبات نرخ ها در مورد برخی شرکتها ، قیمت دلار نیمایی در بورس می باشد و در صورتیکه نرخ دلار آزاد در همین نواحی تثبیت شود ، دلار نیمایی نیز کم کم به این نرخ نزدیک می شود و این فاصله 20درصدی بین نرخ دلار آزاد و دلار نیمایی ، فرصت های سرمایه گذاری برخی سهام در قیمت های فعلی ایجاد می نماید.

5-سیاستهای انبساطی و افزایش قیمت جهانی کامودیتی ها نسبت به سال گذشته

در عرصه های بین المللی با توجه به سیاست های حمایتی و کم شدن محدودیت های کوید19 ، و اتخاذ تصمیمات انبساطی ، شاهد افزایش مصرف و رشد قیمت ها خصوصا در کامودیتی ها هستیم و بهبود شرایط کسب و کار جهانی  منجر به افزایش تقاضا شده و برخی شرکتهای کامودیتی محور می توانند از این شرایط برای بهبود صورتهای مالی استفاده نمایند.

در بخش کامودیتی ها نسبت به سال گذشته فولاد 47% ، نفت 125% و مس 37% افزایش قیمت داشته اند و تاثیر این افزایش قیمت ها می تواند تاثیر مثبت در شرایط درآمدی شرکتهای معدنی و پتروشیمی داشته باشد و با توجه به بزرگ بودن این شرکتها در بازار بورس ایران، احتمالا این موضوع بر کلیت بازار تاثیرگذار خواهد بود.

جمع بندی:

در این مقاله تلاش شد تا مهمترین عوامل تاثیر گذار از منظر هر دو گروه افراد خوش بین و افراد بدبین به بورس مورد بررسی قرار گیرد و سرمایه گذاران می توانند با دنبال کردن و بررسی این پارامترها بهترین تصمیم  برای سرمایه گذاری را اتخاذ نمایند.

دیدگاه شما در اینباره چیست و کدام سناریو محتمل تر خواهد بود؟