قوانین چک | قوانین جدید چک صیادی ۱۴۰۵
تا همین چند سال پیش، کشیدن چک مثل امضا کردن یک برگه، ساده بود و قوانین سختگیرانهای نداشت. اما از سال ۱۴۰۰ به بعد، قوانین چک صیادی و بهروزرسانی قوانین چک اجرایی شد و سامانه صیاد همه چکها را ثبت، استعلام و تایید میکند. هر چک باید در سامانه صیاد ثبت شود وگرنه هیچ اعتباری ندارد؛ این شامل چک الکترونیکی، چک بلامحل و سایر انواع چک بانکی میشود.
با اجرای قانون جدید چک برگشتی صیادی، ریسک برگشت خوردن چکها به حداقل رسیده و امنیت معاملات چکی افزایش یافته است. امروزه صاحبان حساب میتوانند با ثبت چک صیادی و استعلام ثبت چک از وضعیت قانونی چک مطلع شوند.
در ادامه به بررسی دقیقتر قوانین جدید چک از جمله قوانین جدید چک صیادی، قوانین جدید چک برگشتی، چک بلامحل و نکات مهمی میپردازیم که دانستن آنها برای صاحبان کسبوکار ضروری است.
قوانین چک
از وقتی قانون جدید چک و سامانه صیاد به اجرا درآمد، صدور دسته چک کمی متفاوت و دقیقتر شده است. طبق ماده ۵ قانون صدور چک، بانکها فقط از طریق سامانه یکپارچه چک (صیاد) نزد بانک مرکزی میتوانند دسته چک صادر کنند.
هنگام درخواست صدور دسته چک، هویتتان در سامانه هویتسنجی بررسی میشود، سپس گزارش اعتباریتان از سامانه ملی اعتبارسنجی گرفته؛ و در نهایت سقف اعتبارتان تعیین و برای هربرگ چک، شناسه یکتا صادر میشود.
اگر شما هم تو کار تجارت، ملک و یا حتی ماشین باشید، مطمئناََ در معاملات خود را اعداد و ارقام بالایی طرف هستید. در چنین شرایطی استفاده از چک رمزدار، چک تضمینی یا چک الکترونیکی به شدت برای تسهیل و تسریع فرایند معاملاتی شما توصیه میشود.
جدول زیر خلاصهای تغییرات جدید قوانین چک را نشان میدهد:
قانون جدید صدور چک صیادی
چک صیادی در واقع نوعی چک عادی است، فقط جدیدتر و امنتر شده و همه اطلاعات آن در سامانه صیاد ثبت میشود.
قانون جدید صدور چک صیادی همان قانون ۱۴۰۰ است و تغییراتی نداشته است. یعنی قوانینی که برای صدور چک عادی لحاظ شده، برای چک های صیادی هم است.
همچنین طبق ماده ۸ قانون صدور چک، مشخصات گیرنده، مبلغ و تاریخ باید در سامانه ثبت شود و انتقال چک تنها زمانی معتبر است که هویت فرد جدید در همان شناسه یکتا ثبت شود. این همان نحوه انتقال چک صیادی است.
قانون جدید صدور چک تایید شده
قوانین چک تایید شده مثل چک عادی است، با این تفاوت که بانک آن را مهر و تأیید میکند. طبق قوانین جدید، حتی اگر موجودی صاحب چک کافی نباشد، گیرنده میتواند مبلغ را مستقیم از بانک دریافت کند.
قانون جدید صدور چک تضمین شده
اگر یک چک تضمین شده در دست دارید، باید بدانید که از نظر ارزش مالی، فرقی با پول نقد ندارد. اما قوانین جدید صدور چک تضمین شده، نسبت به گذشته بسیار سختگیرانهتر شدهاند.
طبق مقررات، وصول یا ابطال چک تنها تا یک ماه پس از صدور امکانپذیر است و پس از پایان این مهلت، ادامه فرایند مشروط به تکمیل فرمهای مربوط به مبارزه با پولشویی خواهد بود. همچنین چک تضمین شده قابل انتقال نیست و وجه فقط به حساب فردی واریز میشود که نام او روی چک درج شده است.
جعل چک تضمین شده نیز طبق قوانین جدید، محرومیت ۲ تا ۶ ساله از دریافت این نوع چک را در پی دارد.
قانون جدید صدور چک بین بانکی
قوانین جدید چکهای بین بانکی همانند چکهای عادی است. تنها با این تفاوت که در صورت برگشت یا جعل، مسئولیت قانونی بر عهده صادرکننده خواهد بود.
قانون جدید صدور چک مسافرتی
برای چک مسافرتی قانون جدید و منحصر به خود اعمال نشده و تحت همان قوانین چک های عادی عمل میکند. بانک برای صدور آن، شرایط و مدارک لازم را طبق همان مقررات بررسی میکند.
تعریف چک و بررسی انواع چک بانکی
چک، سندی است که صاحب حساب از بانک میخواهد مبلغ مشخصی را به شخص دارنده چک پرداخت کند، یکی از رایجترین ابزارهای پرداخت است و انواع مختلفی دارد که هرکدام ویژگی های خاص خودش را دارد. انواع چک عبارت است از:
1) چک عادی
این همان چکی است که اکثر ما با آن آشنا هستیم؛ فرد صادرکننده آن را از حساب جاری خودش مینویسد و پرداخت آن فقط به اعتبار خود صادرکننده بستگی دارد. یعنی اگر حساب خالی باشد یا مشکلی پیش بیاید، بانک تضمین پرداخت نمیکند.
2) چک تایید شده
این نوع چک توسط بانک صادرکننده تأیید میشود. یعنی بانک پرداخت وجه چک را تضمین میکند و خیال دارنده راحت است که پول دریافت خواهد شد.وقتی برای معامله از فروشنده چک تایید شده دریافت میکنید، ریسک برگشت خوردن چک تقریباً صفر است.
3) چک تضمین شده
چک تضمین شده تفاوت کمی با چک تایید شده دارد. در این حالت، بانک خودش صادرکننده چک است و تعهد دارد مبلغ چک را پرداخت کند. این چک برای معاملات بزرگ و رسمی کاربرد دارد. مثلا برای خرید خودرو یا قراردادهای دولتی؛ تا اطمینان حاصل شود که قطعا پرداخت میکنید.
4) چک بین بانکی
چک بین بانکی نوعی چک رمزدار است که امکان انتقال سریع و امن وجه از یک بانک به بانک دیگر را فراهم میکند. این چک نیاز به دسته چک ندارد، دارای اعتبار بالا است و برای معاملات بزرگ مانند خرید خودرو یا رهن مناسب است. استفاده از آن سرعت و امنیت تراکنشهای بانکی را تضمین میکند.
5) چک مسافرتی
این چک توسط بانک صادر میشود و میتوان آن را در هر شعبه بانک یا از طریق نمایندگان و کارگزاران نقد کرد. این نوع چک معمولاً برای سفرهای خارجی یا مبادلات بینشهری استفاده میشود.
چک صیادی چیست؟ معرفی سامانه صیاد
سامانه صیاد یک سامانه یکپارچه برای صدور، انتقال، تأیید و ثبت چک صیادی است. این سامانه در واقع برای شفافسازی و تسهیل امور تجاری و مالی در ایران طراحی شده است.همه چکهایی که در این سامانه ثبت و مدیریت میشوند «چک صیادی» هستند.
مهمترین ویژگی چک صیادی، داشتن کد ۱۶ رقمی منحصربهفرد است که با پیامک یا از طریق سایت و اپلیکیشنها میتوانید وضعیت آن را استعلام کنید. از این رو، افراد میتوانند قبل از دریافت چک، کد یکتا را استعلام کرده و از اعتبار و ثبتشده بودن چک مطمئن شوند. دقت داشته باشید که بعد تایید چک امکان شکایت از چک ثبت نشده را نخواهید داشت.
قانون جدید چک برگشتی صیادی
قانون جدید چک صیادی با کسانی که چک برگشتیِ سوء اثر نشده دارند خیلی جدی برخورد میکند. فقط مسئلهی “برگشت خوردن چک” نیست؛ از لحظهای که چک در سامانه ثبت شود و وضعیت آن اصلاح نشود، محدودیتها یکییکی اعمال میشوند.
این محدودیت فقط به دسته چک ختم نمیشود. بانک عملاً راه چند خدمت مهم را هم میبندد؛ مثل:
- ممنوعیت افتتاح حساب
- منع دریافت کارت یا دستهچک جدید
- برداشت کسری چک از همه حسابها
- ممنوعیت دریافت وام یا ضمانتنامه ارزی و ریالی
- مسدودی حسابها به میزان کسری چک
این محدودیتها تا زمان تسویه کامل (نهایت ۱۰ روز) و ثبت در سامانه صیاد ادامه دارند.
قوانین و مجازات صدور چک بلامحل
اگر فرد عمداً چک بلامحل صادر کند یا بدون موجودی حساب چک بنویسد، اینجاست که نه تنها بانک، بلکه خود قانون هم کوتاه نمیآید! طبق ماده ۷ اصلاحیه قانون صدور چک سال ۱۳۹۷، چنین کاری مجازات دارد و شدت آن به مبلغ چک بستگی دارد حتی ممنوعیت دسته چک هم ممکن است اعمال شود. جدول مقدار جریمه بر حسب مبلغ چک در زیر آمده است:
اگر چک برای معامله غیرقانونی یا ربوی صادر شده باشد، ممکن است مجازات سنگینتر شود.
پیامدهای مثبت اجرای قوانین جدید صدور چک
با این شیوه جدید، دیگر افراد بد حساب یا کلاهبردار نمیتوانند با تبانی دسته چک دریافت کنند، چون تمامی مراحل صدور دسته چک بر پایه اعتبارسنجی است و جلوی بسیاری از تخلفات را گرفته است. کد یکتا، با ایجاد شفافیت، باعث شده تا انتقال چک ها ساده تر و اعتبار آنها بیشتر شود و از میزان چک برگشتی و حکم جلب به صورت قابل توجهی کم شود.
تفاوت قوانین چک و قوانین سفته
فرض کنید میخواهید به دوستتان پول قرض دهید. با چک، میدانید که چک قانونی و قابل پیگیری است، اما با سفته، ممکن است فرد امضا را انکار کند و برای وصول آن مجبور شوید به دادگاه مراجعه کنید. پس شناسایی تفاوتشان بسیار مهم است.
سوالات متداول
بله. طبق قوانین چک، چکهای قدیمی قبل از صیادی همچنان معتبرند و بهصورت چک دستنویس قابلیت نقد شدن دارند. فقط در صورت چک برگشتی، رسیدگی طبق قوانین چک برگشتی و حکم جلب انجام میشود.
زمانی که یک چک برای پرداخت به بانک ارائه شده اما موجودی حساب کافی نیست؛ برای دارنده چک گواهی عدم پرداخت صادر میشود و به کمک آن میتوان ادامه روند را پیگیری کرد.
بله، پس از صدور اجرائیه و ثبت در سامانه صیاد، قابلیت مطالبه قانونی دارد.
