چرا بیتکوین تا محدوده ۸۳ هزار دلار صعود کرد؟ تحلیل محرکهای رشد اخیر بازار رمزارزها
اخیرا شاهد جهش قیمت بیتکوین تا سطح ۸۳ هزار دلار بودیم در حالی که چند هفته پیش بیتکوین تا زیر سطح ۶۰ هزار دلار نیز کاهش پیدا کرد. در این مقاله قصد داریم به تحلیل بیتکوین بپردازیم و ببینیم که آیا شاهد یک موج صعودی جدید هستیم یا تنها نوسانات طبیعی بیتکوین را مشاهده میکنیم.
برای تحلیل جهش بیتکوین، باید میان دو موضوع تفاوت قائل شد: چه عواملی زمینه صعود قیمت را فراهم کردند و چه عواملی باعث شدند این صعود با چنین شدتی اتفاق بیفتد؟
در بازار رمزارزها، معمولاً یک خبر بهتنهایی قیمت را جابهجا نمیکند. ترکیب انتظارات اقتصاد کلان، ورود سرمایه به صندوقهای قابل معامله، تغییر موقعیت معاملهگران در بازار مشتقه و تحولات نقدینگی میتواند حرکتی را شکل دهد که در ظاهر ناگهانی است، اما در واقع حاصل انباشت چندین محرک است.
۱. بازگشت تقاضای نهادی؛ نقش صندوقهای ETF بیتکوین
یکی از مهمترین عوامل قابلاندازهگیری در صعود اخیر، بازگشت جریان سرمایه به صندوقهای قابل معامله بیتکوین در آمریکا بود.
در روزهای ۱۵ و ۱۶ سپتامبر، صندوقهای اسپات بیتکوین با خروج سرمایه مواجه شدند؛ اما در ۱۷ سپتامبر، جریان سرمایه مجدداً مثبت شد و حدود ۱۵۹.۵ میلیون دلار ورود خالص سرمایه به این صندوقها ثبت شد. صندوق IBIT بلکراک نیز بهتنهایی حدود ۱۸۳.۷ میلیون دلار جذب کرد. در ۱۸ سپتامبر هم ورود سرمایه به ETFها ادامه یافت و گزارشها از حدود ۴۳۳ میلیون دلار ورود خالص در آن روز حکایت داشتند.
اهمیت این اتفاق صرفاً در رقم ورود سرمایه نیست. ETFهای اسپات، مسیری برای تبدیل تقاضای سرمایهگذاران سنتی به تقاضای مستقیم در بازار بیتکوین فراهم میکنند. هنگامی که جریان سرمایه این صندوقها مثبت میشود، میتواند به تقویت تقاضای نقدی و کاهش فشار فروش کمک کند.
۲. فشار بر فروشندگان استقراضی؛ موتور شتابدهنده صعود
اگر ورود سرمایه به ETFها را یکی از عوامل تقویتکننده تقاضا بدانیم، لیکوییدشدن موقعیتهای فروش استقراضی را باید یکی از عوامل تشدیدکننده سرعت رشد قیمت در نظر گرفت.
در بازار مشتقات، معاملهگرانی که با اهرم بالا روی کاهش قیمت شرط بستهاند، در صورت حرکت بازار برخلاف پیشبینیشان ممکن است با بستهشدن اجباری موقعیتها مواجه شوند. این فرایند، خرید اجباری دارایی را به دنبال دارد و میتواند موج صعودی را تشدید کند.
بر اساس دادههای گزارششده از سوی CoinGlass و پوشش خبری CoinDesk، در ۱۸ سپتامبر حدود ۴۷۰ میلیون دلار از موقعیتهای فروش استقراضی بازار مشتقات رمزارزها لیکویید شد که ۲۳۸ میلیون دلار آن مربوط به بیتکوین بود.
این سازوکار میتواند یک چرخه کوتاهمدت ایجاد کند:
- قیمت شروع به افزایش میکند.
- فروشندگان اهرمی در معرض زیان قرار میگیرند.
- بستهشدن اجباری موقعیتهای فروش، تقاضای اضافی ایجاد میکند.
- افزایش قیمت، موقعیتهای فروش بیشتری را در معرض لیکوییدشدن قرار میدهد.
در نتیجه، بخشی از رشد قیمت ممکن است نه از ورود خریداران جدید با افق سرمایهگذاری بلندمدت، بلکه از خرید اجباری معاملهگرانی ناشی شود که پیشتر روی کاهش قیمت شرط بسته بودند.
۳. تغییر انتظارات درباره سیاستهای نظارتی آمریکا
یکی از محرکهای مهم بازگشت بازار در ۱۸ سپتامبر، تحولات نظارتی آمریکا بود؛ تحولاتی که در نگاه نخست شاید در سایه شکست طرح قانونی CLARITY Act قرار بگیرند.
در ۱۵ سپتامبر، تلاش برای پیشبرد این طرح در سنای آمریکا با شکست مواجه شد و عدمقطعیت درباره چارچوب قانونی بازار رمزارزها را افزایش داد. بااینحال، در روزهای بعد، دو تحول دیگر توجه بازار را جلب کرد:
- کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) از معافیتهایی برای تسهیل معامله نسخههای توکنیزهشده سهام خبر داد.
- کمیسیون معاملات آتی کالا (CFTC) فرایند تدوین مقررات مربوط به معاملات و بازارهای رمزارزی را پیش برد و پیشنهاد مقرراتی را برای بررسی به کاخ سفید ارسال کرد.
این تحولات بهعنوان نشانههایی از ادامه حرکت نهادهای آمریکایی به سمت توسعه چارچوب فعالیت داراییهای دیجیتال تفسیر شدند. بازار نیز در روز جمعه به این اخبار واکنش مثبت نشان داد.
۴. عبور بازار از شوک فدرال رزرو؛ وقتی خبر بد دیگر بازار را پایین نمیبرد
یکی از نکات قابلتوجه این موج صعودی آن است که بیتکوین در شرایطی رشد کرد که محیط سیاست پولی آمریکا چندان مساعد داراییهای پرریسک نبود.
فدرال رزرو در ۱۶ سپتامبر نرخ بهره را ۲۵ واحد پایه افزایش داد؛ نخستین افزایش نرخ بهره در بیش از سه سال. این تصمیم در کنار پیامهای مربوط به احتمال تداوم سیاست پولی انقباضی، در ابتدا فشار نزولی بر بازارهای مالی وارد کرد. همزمان، شکست طرح CLARITY Act نیز به افت بیتکوین تا محدوده ۷۵ هزار دلار کمک کرد.
اما در ادامه، بازار برخلاف انتظار اولیه واکنش متفاوتی نشان داد. بیتکوین نهتنها افت خود را جبران کرد، بلکه در ۱۸ سپتامبر مجدداً از ۸۰ هزار دلار عبور کرد.
این رفتار را میتوان با مفهوم «قیمتگذاری پیشاپیش اخبار» توضیح داد. اگر بخشی از معاملهگران پیش از اعلام تصمیم فدرال رزرو، افزایش نرخ بهره و پیامدهای آن را در قیمت لحاظ کرده باشند، انتشار خبر لزوماً به موج دوم فروش منجر نمیشود.
در چنین شرایطی، وقتی بازار متوجه میشود که یک خبر منفی، برخلاف انتظار، به افت شدیدتر قیمت منجر نشده است، بخشی از موقعیتهای فروش بسته میشوند و معاملهگران کوتاهمدت ممکن است دوباره به خرید روی بیاورند.
این اتفاق را نباید نشانه بیاهمیتشدن نرخ بهره دانست. افزایش نرخ بهره و بالا ماندن بازده اوراق خزانه همچنان میتواند هزینه فرصت نگهداری دارایی بدون بازدهی مانند بیتکوین را افزایش دهد. آنچه در این مقطع تغییر کرد، واکنش کوتاهمدت بازار به خبر بود، نه لزوماً جهتگیری بلندمدت سیاست پولی.
۵. بازگشت اشتهای ریسک در بازار سهام و سهام فناوری
صعود اخیر بیتکوین در خلأ اتفاق نیفتاد. در ۱۸ سپتامبر، بازار سهام فناوری نیز با بازگشت تقاضا مواجه شد و بخشی از داراییهای پرریسک رشد کردند.
طبق گزارش CryptoSlate، رشد بیتکوین در آن روز با بازگشت سهام فناوری و تضعیف ین ژاپن همراه بود. گزارش CoinDesk نیز از رشد همزمان بیتکوین و بخش قابلتوجهی از سهام مرتبط با رمزارزها خبر داد.
این همزمانی اهمیت دارد، زیرا بیتکوین در بسیاری از مقاطع، بهویژه در دورههای افزایش یا کاهش تمایل سرمایهگذاران به پذیرش ریسک، با داراییهای پرریسک دیگر همجهت میشود.
وقتی سرمایهگذاران پس از عبور از یک دوره نگرانی، مجدداً به خرید داراییهای پرنوسان روی میآورند، بیتکوین نیز میتواند از این تغییر فضای روانی بهرهمند شود.
البته این رابطه همیشگی نیست. بیتکوین گاهی به دلایل مختص بازار رمزارزها، مستقل از سهام حرکت میکند. بنابراین، رشد همزمان سهام فناوری را باید یک عامل پشتیبان دانست، نه توضیح کامل صعود.
۶. اثر پسزمینهای سیاست خزانهداری آمریکا و تضعیف دلار
برای فهم زمینه بزرگتر رشد بیتکوین در ماههای اخیر، نمیتوان تحولات خزانهداری آمریکا در ماه اوت را نادیده گرفت.
والاستریت ژورنال در تحلیل خود از رالی ماه اوت بیتکوین، به تصمیم اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، برای دستکم دوبرابرکردن بازخرید اوراق بدهی بلندمدت دولت از ۲ به ۴ میلیارد دلار در ماه اشاره کرد. این تصمیم در کنار نگرانیها درباره بدهی دولت آمریکا، انتظارات مربوط به ارزش دلار و بازده اوراق را تحت تأثیر قرار داد. بیتکوین در فاصله ۱۹ تا ۲۵ اوت حدود ۲۵ درصد رشد کرد و به محدوده ۸۰ هزار دلار رسید.
این تحول، روایت «معامله تضعیف ارزش پول» یا Debasement Trade را دوباره مطرح کرد؛ روایتی که بر اساس آن، نگرانی از بدهی دولتها و کاهش قدرت خرید پولهای رایج میتواند تقاضا برای داراییهایی مانند طلا و بیتکوین را افزایش دهد.
بااینحال، این عامل را باید بیشتر زمینهساز رالی بزرگتر ماه اوت و سپتامبر دانست، نه محرک مستقیم و اثباتشده جهش ۱۸ سپتامبر. در روزهای اخیر، بازگشت جریان سرمایه به ETFها، تغییر موقعیت معاملهگران و اخبار نظارتی نقش مستقیمتری در حرکت قیمت داشتند.
نکته مهمتر اینکه بازده اوراق خزانه ۱۰ساله آمریکا در ۱۸ سپتامبر مجدداً از ۵ درصد عبور کرده بود و دلار نیز در موقعیت نسبتاً قدرتمندی قرار داشت. بنابراین، نمیتوان گفت که صعود اخیر بیتکوین صرفاً نتیجه تضعیف دلار یا کاهش نرخهای بهره بوده است.
۷. بازپسگیری سطوح تکنیکال و فعالشدن خریدهای مبتنی بر شکست مقاومت
بیتکوین در هفتههای اخیر چندین بار برای عبور از محدوده ۸۲ تا ۸۳ هزار دلار تلاش کرده بود، اما با فشار فروش مواجه شد. در ۳ سپتامبر، قیمت تا ۸۲٬۲۸۳ دلار بالا رفت، اما نتوانست در همان سطح تثبیت شود.
از منظر تکنیکال، بازگشت قیمت به بالای ۸۰ هزار دلار در ۱۸ سپتامبر اهمیت داشت؛ زیرا این سطح پس از افت میانه ماه، مجدداً به محدودهای تبدیل شد که معاملهگران برای ارزیابی قدرت خریداران به آن توجه میکردند.
بر اساس تحلیل منتشرشده در 24/7 Wall St.، محدوده ۸۳ تا ۸۶ هزار دلار همچنان ناحیهای مهم از مقاومت محسوب میشد و عبور پایدار از آن میتوانست نشانه تغییر وضعیت بازار باشد.
از این منظر، بخشی از خریدهای اخیر میتواند ناشی از فعالشدن سفارشهای معاملاتی پس از بازپسگیری سطوح قیمتی مهم باشد. عبور از مقاومتهای کوتاهمدت، گاهی معاملهگران الگوریتمی و تکنیکال را به افزایش موقعیت خرید ترغیب میکند و به حرکت قیمت شتاب میدهد.
بااینحال، باید میان لمس یک مقاومت و شکست معتبر آن تفاوت گذاشت. صعود تا محدوده ۸۲ تا ۸۳ هزار دلار، بهتنهایی به معنای عبور قطعی از این ناحیه نیست.
۸. افزایش تقاضا برای سهام خزانهدار بیتکوین و اثر اهرمی بازار
در کنار ETFها، سهام شرکتهایی که بخش قابلتوجهی از دارایی خود را به بیتکوین اختصاص دادهاند نیز در این دوره مورد توجه قرار گرفتند.
در ۱۸ سپتامبر، سهام شرکت Strategy حدود ۱۶.۴ درصد رشد کرد و سهام برخی دیگر از شرکتهای مرتبط با رمزارزها نیز افزایش قابلتوجهی داشتند. این حرکت با رشد قیمت بیتکوین همزمان شد.
شرکتهایی مانند Strategy به دلیل نگهداری حجم بالایی از بیتکوین، در معرض تغییرات قیمت این دارایی قرار دارند. در نتیجه، افزایش تقاضا برای سهام این شرکتها میتواند بازتابی از بهبود انتظارات درباره بیتکوین باشد.
در برخی شرایط، رشد این سهام حتی میتواند از طریق افزایش ارزش بازار شرکت و بهبود دسترسی آن به منابع تأمین مالی، به تقویت ظرفیت خرید بیتکوین کمک کند. بااینحال، برای نسبتدادن رشد اخیر بیتکوین به خرید مستقیم این شرکتها، به دادههای مستقل از معاملات و تغییرات ذخایر آنها نیاز است. رشد سهام بهتنهایی اثبات نمیکند که شرکتها در همان روز بیتکوین بیشتری خریدهاند.
جمعبندی تحلیلی: صعود بیتکوین حاصل همزمانی چند محرک بود
نکته اصلی این است که رشد بیتکوین تا محدوده ۸۰ تا ۸۱ هزار دلار را نباید با شکست قطعی مقاومت ۸۳ هزار دلاری اشتباه گرفت. در واقع، رالی اخیر نشان داد که بازار توانسته بخشی از شوکهای منفی را جذب کند و با بازگشت تقاضا، افت قیمت را جبران کند؛ اما هنوز برای نتیجهگیری درباره شکلگیری یک روند صعودی پایدار، به شواهد بیشتری نیاز است.
برای ارزیابی ادامه حرکت، سه متغیر اهمیت ویژه دارند: تداوم ورود سرمایه به ETFهای اسپات، میزان تقاضای نقدی پس از فروکشکردن لیکوییدشدن فروشندگان و توانایی بیتکوین در تثبیت بالای محدوده مقاومتی ۸۳ تا ۸۶ هزار دلار.
در نهایت، مهمترین پیام رالی اخیر نه صرفاً افزایش قیمت، بلکه تغییر رفتار بازار در مواجهه با اخبار منفی بود. بااینحال، مقاومت بازار در برابر خبر بد، بهتنهایی تضمینکننده تداوم رشد نیست؛ بهخصوص در شرایطی که نرخ بهره، بازده اوراق خزانه و ریسکهای ژئوپلیتیکی همچنان میتوانند مسیر نقدینگی جهانی را تغییر دهند.
