همتی: اقتصاد ایران با فشار روانی آمریکا نمی‌شکند؛ بانک مرکزی برای سناریوهای مختلف برنامه دارد
رئیس کل بانک مرکزی با تشریح آخرین اقدامات این بانک برای کنترل تورم، تأمین ارز و حمایت از تولید گفت: با وجود فشارهای اقتصادی و جنگ روانی، اقتصاد ایران با این فشارها نمی‌شکند و بانک مرکزی برای سناریوهای مختلف اقتصادی، برنامه و «توابع واکنش» مشخص دارد.
عبدالناصر همتی شامگاه سه‌شنبه در گفت‌وگوی تلویزیونی با اشاره به مهم‌ترین اقدامات بانک مرکزی در نیمه نخست سال اظهار کرد: کنترل تورم و تأمین کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه تولید، دو اولویت اصلی بانک مرکزی بوده است.
وی با بیان اینکه پس از پشت سر گذاشتن دو جنگ و افزایش فشار بر اقتصاد، رشد نقدینگی در ابتدای سال شتاب گرفت، افزود: با وجود این شرایط، تأمین کالاهای اساسی، دارو، نیازهای معیشتی مردم و مواد اولیه کارخانه‌ها با اختلال جدی مواجه نشده است.
کاهش شتاب رشد نقدینگی
همتی از کاهش سرعت رشد نقدینگی در ماه‌های اخیر خبر داد و گفت: رشد ماهانه نقدینگی در شهریور به ۱.۳ درصد رسیده و رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی نیز در نیمه نخست سال از اوج خود فاصله گرفته و به حدود ۵۱ درصد رسیده است.
رئیس کل بانک مرکزی افزود: یکی از اهداف آمریکا ایجاد ابرتورم در ایران بود و پس از جنگ ۱۲ روزه نیز صحبت درباره احتمال وقوع ابرتورم افزایش یافت، اما دولت و بانک مرکزی با همکاری یکدیگر اجازه ندادند این سناریو محقق شود.
وی با تأکید بر اینکه تورم همچنان بالاست، گفت: مردم افزایش قیمت‌ها را در زندگی روزمره خود احساس می‌کنند، اما روند رشد تورم در ماه‌های اخیر کاهش یافته است. تورم ماهانه در ماه‌های تیر، مرداد و شهریور تقریباً نصف تورم ماهانه فصل بهار بوده است.
همتی ادامه داد: کنترل نقدینگی یکی از ابزارهای اصلی بانک مرکزی برای مهار تورم است و برنامه این است که رشد نقدینگی در ماه‌های آینده نیز بیشتر کنترل شود. زمانی که رشد نقدینگی کنترل شود، اثر آن به تدریج در تورم نیز نمایان خواهد شد.
اصلاح بانک‌های ناتراز در دستور کار بانک مرکزی
رئیس کل بانک مرکزی یکی از عوامل مهم ایجاد فشار بر پایه پولی و نقدینگی را ناترازی برخی بانک‌ها دانست و گفت: برنامه اصلاح بانک‌های ناتراز با سرعت در حال اجراست و در ماه‌های آینده نیز ادامه خواهد داشت.
وی افزود: اضافه‌برداشت‌ها و خلق پول بی‌رویه بانک‌ها با جدیت محدود شده و نظارت بر عملکرد بانک‌های ناتراز افزایش یافته است. بانک مرکزی اجازه نخواهد داد بزرگ‌شدن غیرمنطقی ترازنامه بانک‌ها به خلق پول و تسهیلات‌دهی خارج از توان آنها منجر شود.
همتی با اشاره به حساسیت‌های اجتماعی ناشی از احتمال هجوم بانکی گفت: اصلاح بانک‌های ناتراز باید به صورت تدریجی انجام شود. در همین چارچوب، پرونده‌هایی مانند بانک آینده در مسیر اصلاح ساختار و فروش دارایی‌ها قرار گرفته و برای اصلاح سایر بانک‌های ناتراز نیز تیم‌های ویژه تشکیل شده است.
وی همچنین از بانک‌ها خواست نسبت به تعیین تکلیف دارایی‌های مازاد خود تعلل نکنند و گفت: بانک‌ها باید در مسیر «بنگاه‌سازی» حرکت کنند، نه «بنگاه‌داری». دارایی‌های مازاد نیز باید طبق قانون تعیین تکلیف و در صورت لزوم به شرکت مدیریت دارایی منتقل شوند.
بانک مرکزی برای سناریوهای مختلف ارزی برنامه دارد
همتی با اشاره به شرایط جنگ اقتصادی گفت: بانک مرکزی برای وضعیت‌های مختلف اقتصادی و ارزی، برنامه مشخص دارد و برای هر سناریو، واکنش متناسبی را طراحی کرده است.
وی افزود: بیش از دو ماه و نیم از آغاز فشارهای اقتصادی اخیر گذشته، اما کشور همچنان توانسته نیازهای ضروری خود از جمله کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه تولید را تأمین کند.
رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد: یکی از مهم‌ترین وظایف بانک مرکزی در کنار کنترل تورم، مدیریت بازار ارز است و سیاست بانک مرکزی در این بازار، ایجاد ثبات و کاهش نوسان است، نه تعیین یک نرخ مشخص به عنوان کف قیمت.
وی با اشاره به تجربه سالهای گذشته گفت: ثبات چند روز اخیر بازار ارز به معنای کف‌سازی برای نرخ فعلی نیست و نمی‌توان این سطح قیمتی را به عنوان نرخ پایدار بازار در نظر گرفت. بانک مرکزی متناسب با شرایط بازار، در زمان مناسب نسبت به خرید یا فروش ارز مداخله خواهد کرد.
۲۵ میلیارد دلار ارز برای اقتصاد تأمین شد
همتی میزان تأمین ارز از ابتدای سال تا نیمه مهرماه را حدود ۲۴.۹ میلیارد دلار اعلام کرد و گفت: این رقم در مقایسه با ۲۸ میلیارد دلار مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۲ درصد کاهش داشته است.
به گفته وی، این کاهش عمدتاً مربوط به بخش صنعت بوده و در تأمین ارز کالاهای اساسی و دارو کاهش رخ نداده است. حتی میزان تأمین ارز برای دارو نسبت به سال گذشته حدود ۳۰ درصد افزایش داشته است.
رئیس کل بانک مرکزی همچنین درباره ذخایر ارزی کشور گفت: بخشی از منابع ارزی که در گذشته در مسیرهای ناامن یا نزد تراستی‌ها قرار داشت، از ابتدای سال به محل‌های امن‌تر منتقل شده و بانک مرکزی اکنون پشتوانه ارزی مناسبی در اختیار دارد.
وی تأکید کرد: فروش ارز از سوی بانک مرکزی به معنای نداشتن ذخایر ارزی نیست و بانک مرکزی در صورت نیاز می‌تواند از ذخایر خود برای مدیریت بازار و کاهش نوسانات استفاده کند.
چرا بانک مرکزی ۲ میلیارد دلار ارز عرضه کرد؟
همتی درباره عرضه ۲ میلیارد دلار ارز در بازار نیز توضیح داد و گفت: طی هفته‌های گذشته، فضاسازی‌های رسانه‌ای درباره افزایش فشار اقتصادی علیه ایران باعث افزایش انتظارات تورمی شد.
وی افزود: با افزایش انتظارات تورمی، بخشی از مردم برای حفظ ارزش دارایی‌های خود به سمت خرید ارز و سایر دارایی‌ها رفتند؛ در حالی که این تقاضا لزوماً ناشی از نیاز واقعی برای واردات کالا نبود.
رئیس کل بانک مرکزی گفت: بانک مرکزی از قبل برای چنین شرایطی برنامه داشت و پس از افزایش تقاضای کاذب، طرح عرضه ارز را اجرا کرد. در همین چارچوب اعلام شد که ۲ میلیارد دلار ارز در دو مرحله وارد بازار خواهد شد.
همتی با بیان اینکه این اقدام با هدف مدیریت بازار انجام شد، افزود: عرضه ارز ادامه خواهد داشت تا زمانی که بانک مرکزی احساس کند برای کنترل نوسان بازار ضروری است.
وی درباره تعیین سقف ۱۰ هزار دلار برای هر کد ملی نیز گفت: این رقم با توجه به مقررات مربوط به نگهداری ارز انتخاب شد و هدف این بود که اگر مردم برای کاهش نگرانی خود قصد خرید ارز دارند، بتوانند نیاز خود را از مسیر رسمی تأمین کنند.
«مشکل ارزی نداریم»
رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد: افزایش قیمت ارز الزاماً به معنای کمبود ارز نیست و در شرایط فعلی، انتظارات تورمی و نگرانی از آینده نیز در افزایش تقاضا نقش دارد.
وی افزود: بانک مرکزی نباید نظاره‌گر افزایش نرخ ارز باشد و ابزارهای لازم برای مدیریت بازار را در اختیار دارد. زمان‌بندی و نقطه ورود بانک مرکزی به بازار، موضوعی فنی است که با هدف کنترل شتاب رشد قیمت‌ها تعیین می‌شود.
همتی همچنین گفت: همه اطلاعات مربوط به ذخایر ارزی کشور منتشر نمی‌شود، زیرا کشور در شرایط جنگ اقتصادی قرار دارد و همان‌طور که جزئیات ذخایر نظامی اعلام نمی‌شود، نمی‌توان تمام اطلاعات مربوط به منابع ارزی را نیز در اختیار عموم قرار داد.
۲۳ میلیارد دلار ارز صادراتی هنوز به چرخه اقتصاد بازنگشته است
همتی یکی از منابع مهم تأمین ارز کشور را بازگشت ارز حاصل از صادرات دانست و گفت: از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون حدود ۲۱ تا ۲۳ میلیارد دلار ارز صادراتی هنوز به چرخه اقتصاد بازنگشته است.
وی افزود: حدود ۱۳ میلیارد دلار از این منابع شناسایی شده و امکان تعیین تکلیف آنها وجود دارد. بخشی از این ارزها نیز مربوط به کارت‌های اجاره‌ای است که پیگیری برای بازگشت آنها در حال انجام است.
رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد: بازگشت ارز صادراتی لزوماً به معنای تحویل مستقیم آن به بانک مرکزی نیست و این منابع می‌توانند برای تأمین واردات و سایر نیازهای اقتصادی مورد استفاده قرار گیرند.
به گفته همتی، روزانه به طور متوسط حدود ۱۹۵ میلیون دلار در مرکز مبادله ارز، به صورت مستقیم و غیرمستقیم معامله می‌شود.
طراحی صندوق‌های ارزی با سود دلاری
همتی از طراحی ابزارهای جدید برای هدایت سرمایه‌های مردم به سمت تولید خبر داد و گفت: بانک مرکزی با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان بورس، در حال طراحی ابزارهای مالی جدید است.
وی افزود: در همین راستا، امکان سپرده‌گذاری ارزی در صندوق‌های ویژه‌ای فراهم شده که منابع آنها برای پروژه‌های تولیدی استفاده خواهد شد و سپرده‌گذاران می‌توانند سود ۵ درصدی دلاری دریافت کنند.
رئیس کل بانک مرکزی گفت: تاکنون مجوز فعالیت یک صندوق به صورت آزمایشی صادر شده و در صورت موفقیت، مجوز صندوق‌های بیشتری صادر خواهد شد.
افزایش استفاده از ابزارهای تأمین مالی تولید
همتی با اشاره به سیاست بانک مرکزی برای حمایت از بخش مولد اقتصاد گفت: با وجود سیاست‌های انقباضی برای کنترل نقدینگی، پرداخت تسهیلات به بخش تولید در اولویت قرار دارد.
وی افزود: از ابتدای سال تاکنون حدود ۷۰۰۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات بانکی پرداخت شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶۰ درصد افزایش داشته است. حدود ۷۷ درصد این تسهیلات نیز به بخش تولید اختصاص یافته است.
رئیس کل بانک مرکزی همچنین از افزایش استفاده از ابزارهایی مانند گواهی اعتبار مولد و برات الکترونیک خبر داد و گفت: حجم استفاده از این ابزارها نسبت به سال گذشته ۱۲ برابر شده و به حدود ۳۱۰ همت رسیده است.
مابه‌التفاوت نرخ ارز برای کالاهای دیرتر ترخیص‌شده
همتی درباره بخشنامه اخیر بانک مرکزی برای دریافت مابه‌التفاوت نرخ ارز نیز گفت: برخی واردکنندگان کالا را وارد کشور می‌کردند اما با تأخیر چندماهه نسبت به ترخیص آن اقدام می‌کردند تا در صورت افزایش نرخ ارز، کالا را با قیمت بالاتری به بازار عرضه کنند.
وی افزود: بر اساس بخشنامه جدید، اگر کالا پس از ورود به کشور با تأخیر ترخیص شود، مابه‌التفاوت نرخ ارز در زمان ورود و زمان ترخیص از واردکننده دریافت خواهد شد. هدف این سیاست، جلوگیری از احتکار کالا و تسریع ورود آن به چرخه مصرف و تولید است.
وعده افزایش کالابرگ برای ۴۲ میلیون نفر
رئیس کل بانک مرکزی همچنین با اشاره به برنامه دولت برای حمایت از قدرت خرید خانوارها گفت: یکی از برنامه‌های دولت اجرای طرح کالابرگ است و در حال نهایی شدن برنامه‌ای هستیم که بر اساس آن، میزان کالابرگ ۴۲ میلیون نفر حداقل ۵۰ درصد افزایش خواهد یافت.
«اقتصاد ایران با فشار روانی آمریکا نمی‌شکند»
همتی در پایان با اشاره به فشارهای اقتصادی و روانی آمریکا گفت: ابزارهای مورد استفاده دشمن در شرایط فعلی، فشار اقتصادی، جنگ روانی و تلاش برای مدیریت کشورهای منطقه است و هدف آنها ایجاد فشار بر اقتصاد ایران است.
وی افزود: همان‌طور که در جریان جنگ نظامی بارها گفته شد توان ایران به پایان رسیده، اما حملات ادامه پیدا کرد، اکنون نیز درباره پایان منابع ارزی ایران فضاسازی می‌شود؛ در حالی که بانک مرکزی همچنان توان مدیریت بازار را دارد.
رئیس کل بانک مرکزی خطاب به مردم گفت: فشار اقتصادی سنگین است و مردم مشکلات معیشتی را لمس می‌کنند، اما بانک مرکزی برای شرایط مختلف برنامه دارد و اقتصاد ایران با فشار روانی آمریکا نمی‌شکند.
همتی در پایان تأکید کرد: با وجود شرایط جنگ اقتصادی، دولت و بانک مرکزی برای مدیریت منابع، کنترل کسری بودجه، مهار رشد نقدینگی و تأمین نیازهای اساسی کشور برنامه دارند و تلاش می‌کنند فشارهای اقتصادی بر مردم را کاهش دهند.
