مشکلات انتقال پایتخت از زبان معاون سابق وزارت راه
مطالعات انتقال پایتخت ایران طی ۲۵ سال گذشته همواره مورد بحث بوده است. چالشهای مدیریتی، نبود زیرساختهای کافی و هزینههای سنگین از موانع اجرای این طرح هستند.
سیدرضا هاشمی، معاون اسبق شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی، در نشست بازخوانی مطالعات امکانسنجی جابجایی پایتخت اظهار داشت که موضوع انتقال پایتخت در سالهای مختلف، از جمله ۱۳۶۸، ۱۳۸۳ و ۱۳۸۸ مورد مطالعه قرار گرفته است. این مطالعات عمدتاً با هدف کاهش تمرکز جمعیتی و اقتصادی از تهران انجام شده است.
مطالعات انجامشده درباره انتقال پایتخت
وی اشاره کرد که دو مطالعه جامع تحت عناوین مجموعه شهری تهران و تعادلبخشی تهران اجرا شد که هدف آنها توزیع جمعیت و فعالیت در سطح منطقه شهری تهران و همچنین انتقال بخشی از نقشهای متمرکز پایتخت به سایر استانها بود. هرچند که این مطالعات به نوعی پاسخهای غیرمستقیمی به موضوع انتقال پایتخت ارائه میدادند، اما هیچکدام راهکار عملیاتی مشخصی را دربر نداشتند.
هاشمی افزود که علاوه بر این، در سالهای ۱۳۸۸ و ۱۳۹۲ نیز مطالعاتی تحت عناوین تحلیل موضوع انتقال پایتخت و بررسی ابعاد آن توسط نهادهای مختلف از جمله مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران و مرکز پژوهشهای مجلس انجام شد.
تصویب قانون و ابلاغ طرحهای انتقال پایتخت
وی تصریح کرد که در سال ۱۳۹۴، مجلس شورای اسلامی با تصویب قانونی، وزارت راه و شهرسازی را موظف به انجام مطالعات و ارائه طرحهای عملیاتی برای انتقال مرکز سیاسی و اداری کشور کرد. این مطالعات منجر به تدوین دو گزارش با عناوین طرح ساماندهی منطقه شهری تهران-کرج و انتقال پایتخت سیاسی شد که در جلسات متعدد با وزرا و مسئولان کشور مورد بحث قرار گرفت.
هاشمی تاکید کرد که با وجود تاکید برخی مقامات دولتی، طرح انتقال پایتخت با مخالفتهای جدی روبهرو شد و به مرحله اجرا نرسید. وی خاطرنشان کرد که از دلایل عدم موفقیت این طرح، نبود زیرساختهای کافی برای ایجاد شهر جدید و همچنین مشکلات مدیریتی در طرح ساماندهی تهران-کرج بوده است.
موانع انتقال پایتخت
وی اظهار داشت که یکی از چالشهای بزرگ در مسیر انتقال پایتخت، عدم همکاری دستگاههای ذیربط از جمله وزارت کشور و شهرداری تهران است. برخی نهادها تمایل دارند که ساماندهی تهران در همان محدوده شهر تهران اجرا شود و ضرورتی برای انتقال پایتخت نمیبینند.
هاشمی تصریح کرد که در طول ۲۵ سال گذشته، هیچ پیوستگی و تداومی در مطالعات انتقال پایتخت وجود نداشته است و این مسئله منجر به بلاتکلیفی در اجرای این طرح شده است. وی همچنین تاکید کرد که انتقال پایتخت نیازمند یک تصمیمگیری در سطح کلان و مطابق با اهداف توسعه کشور است.
برآورد هزینههای انتقال پایتخت
مشاور سابق وزیر راه و شهرسازی با اشاره به تجربه انتقال پایتخت اندونزی که هزینهای بالغ بر ۳۵ میلیارد دلار دارد، اظهار داشت که اجرای چنین پروژهای در ایران با هزینههای قابل توجهی همراه خواهد بود. برای مثال، احداث یک شهر جدید برای ۴۰۰ هزار نفر، نیازمند ۱۰ هزار هکتار زمین و هزینهای بالغ بر ۱۱۸۰ هزار میلیارد تومان با دلار ۷۰ هزار تومانی خواهد بود.
وی افزود که تجربه ایران در پروژههای عمرانی نظیر سدسازی و راهسازی موفق بوده، اما در حوزه شهرسازی و معماری هنوز نیاز به تجربه بیشتری احساس میشود.
نتیجهگیری
در پایان، هاشمی خاطرنشان کرد که انتقال پایتخت به عنوان یک رویداد تاریخی، نیازمند بررسی دقیق، برنامهریزی بلندمدت و همکاری همهجانبه دستگاههای اجرایی و قانونگذاری است. در غیر این صورت، این ایده همچنان در حد مطالعات باقی خواهد ماند.
