آمریکا پس از دههها، اجازه فروش نفت ایران با دلار را صادر کرد
به گزارش وال استریت ژورنال، دولت آمریکا در اقدامی کمسابقه، به ایران اجازه داده است نفت خود را با دلار به فروش برساند؛ تصمیمی که به طور موقت بخشی از تحریمهای اعمالشده علیه صنعت نفت ایران را کنار میزند و مسیر بازگشت درآمدهای نفتی به اقتصاد این کشور را هموارتر میکند.
این تصمیم همزمان با اظهارات «جیدی ونس» معاون رئیسجمهور آمریکا مطرح شد. او اعلام کرد تهران با بازگشت بازرسان هستهای به ایران، احتمالا از همین هفته، موافقت کرده است.
تعلیق دوماهه تحریمها
وزارت خزانهداری آمریکا روز دوشنبه اعلام کرد که برخی از تحریمهای مرتبط با فروش نفت ایران را برای مدت دو ماه تعلیق میکند. این اقدام در حالی انجام شده که مذاکرات درباره بازگشایی تنگه هرمز، آینده برنامه هستهای ایران و احتمال کاهش بیشتر تحریمها ادامه دارد.
ایران در سالهای گذشته برای فروش نفت خود عمدتاً به شبکهای از نفتکشهای تحت تحریم متکی بود و بخش عمده صادرات نفت خام خود را به چین ارسال میکرد.
همچنین اگرچه مقامات ایرانی تاکنون به طور رسمی درباره بازگشت گسترده بازرسان هستهای اظهار نظر نکردهاند، ونس تأیید کرد که جزئیات دسترسی این بازرسان هنوز در حال مذاکره است.
نگرانی از اعطای امتیازات اقتصادی به ایران
این تحولات از دید برخی ناظران نشانه پیشرفت در مذاکرات برای کاهش تنشها و پایان درگیریها محسوب میشود. با این حال منتقدان معتقدند ایران پیش از ارائه امتیازات اساسی در حوزه هستهای، در حال دریافت مزایای اقتصادی قابل توجهی است.
تنها ۳۶ ساعت پیش از این توافقات، فضای مذاکرات تحت تأثیر درگیریهای اسرائیل و حزبالله در لبنان و همچنین اعلام بسته شدن تنگه هرمز از سوی ایران قرار داشت. با این حال ونس از توافق بر سر سازوکارهایی برای حل اختلافات در هر دو موضوع خبر داد.
هشدار دوباره ترامپ به ایران
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز دوشنبه در کاخ سفید هشدار داد اگر ایران به مفاد تفاهمنامه پایبند نباشد، واشنگتن بار دیگر علیه این کشور اقدام نظامی خواهد کرد؛ حتی اگر چنین اقدامی خطر ایجاد شوک اقتصادی جهانی را به همراه داشته باشد.
ترامپ همچنین از رویکرد دیپلماتیک خود در قبال ایران دفاع کرد و مدعی شد توافقهای اخیر موجب احیای تجارت نفت در تنگه هرمز شده است. او گفت داراییهای بلوکهشده ایران نیز میتواند برای خرید محصولات کشاورزی آمریکایی مورد استفاده قرار گیرد.
امکان دریافت مستقیم درآمدهای نفتی
پیش از آغاز جنگ، صادرات نفت ایران مهمترین هدف فشارهای اقتصادی آمریکا برای محدود کردن برنامه هستهای تهران بود. پس از آنکه حملات نظامی نیز به نتیجه مورد نظر واشنگتن نرسید و ایران تنگه هرمز را بست، آمریکا در ماه مه با اعمال محاصره بنادر ایران تلاش کرد صادرات این کشور را محدود کند.
در چارچوب آتشبس موقت هفته گذشته، آمریکا محاصره بنادر ایران را لغو و فروش نفت را مجدداً مجاز کرد. اما تصمیم جدید وزارت خزانهداری یک گام فراتر میرود؛ زیرا ایران اکنون میتواند درآمد حاصل از فروش نفت را به دلار دریافت کند.
این موضوع به بانکهای ایرانی اجازه میدهد پرداختهای خارجی را مستقیماً دریافت کنند و درآمدهای نفتی با سهولت بیشتری به کشور بازگردد.
همچنین فروش نفت توسط نفتکشهایی که پیشتر تحت تحریم قرار داشتند نیز به طور موقت مجاز شده است؛ اقدامی که عملاً بخشی از ناوگان موسوم به «ناوگان سایه» ایران را از محدودیتهای پیشین خارج میکند.
تغییر بنیادین در ساختار تحریمها
«میعاد ملکی»، از مقامهای سابق وزارت خزانهداری آمریکا، معتقد است این تصمیم فراتر از یک معافیت موقت است و حتی برخی نهادهای ایرانی از جمله بانک مرکزی را از بخشی از تحریمهای مرتبط با فعالیتهای تروریستی نیز مستثنا میکند.
به گفته او، این اقدام «تغییری اساسی در ساختار تحریمهایی است که کنگره آمریکا طی دو دهه گذشته علیه ایران ایجاد کرده بود.»
استقبال اولیه بازار نفت
بر اساس اظهارات «حمید حسینی» سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفت، برخی معاملهگران اروپایی پس از اعلام این معافیت برای خرید نفت ایران ابراز علاقه کردهاند. با این حال هنوز هیچ شرکت آمریکایی برای خرید نفت ایران وارد مذاکره نشده است.
بازگشت احتمالی بازرسان هستهای
اعلام معافیتهای جدید تنها چند ساعت پس از آن صورت گرفت که معاون رئیسجمهور آمریکا از دعوت رسمی ایران برای بازگشت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی خبر داد.
بازرسان آژانس پس از حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران در سال گذشته، این کشور را ترک کرده بودند و تاکنون اجازه بازگشت دائمی به سایتهای آسیبدیده از جمله نطنز، فردو و اصفهان را نداشتند.
بازگشت این بازرسان میتواند به ارزیابی میزان خسارت وارد شده به تأسیسات هستهای و همچنین بررسی وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران کمک کند.
ادامه مذاکرات درباره لبنان و تنگه هرمز
ونس اعلام کرد مذاکرهکنندگان آمریکایی و ایرانی در کنار پرونده هستهای، درباره وضعیت لبنان و امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز نیز به پیشرفتهایی دست یافتهاند.
به گفته او، سازوکاری با میانجیگری قطر و پاکستان برای جلوگیری از تشدید تنشها میان اسرائیل و حزبالله طراحی شده است. همچنین دو طرف بر سر ایجاد کانال ارتباطی برای جلوگیری از بروز تنشهای جدید در تنگه هرمز توافق کردهاند.
معاون رئیسجمهور آمریکا تأکید کرد که هنوز مسائل مهمی برای حلوفصل باقی مانده، اما مذاکرات اخیر «پایهای مناسب برای دستیابی به یک توافق نهایی» ایجاد کرده است.
