معافیت مالیاتی چیست؟ + جدول معافیت مالیات مشاغل 1404

قوانین معافیت مالیاتی در سال 1404 برای بسیاری از اشخاص حقیقی و حقوقی اهمیت دارد. این اهمیت، بدین خاطر است که افراد می‌توانند مالیات حقوق سال جاری خود را محاسبه و از میزان حقوق دریافتی خود مطلع گردند. بنابراین ما در این مقاله، به بررسی معافیت مالیاتی در سال ۱۴۰۴ برای برخی از مهم‌ترین حیطه‌های کسب‌و‌کار برای اشخاص حقیقی و حقوقی، جدول معافیت مالیات مشاغل 1404 و سایر نکات مفید مالیاتی که دانستن آنها ضرری ندارد، خواهیم پرداخت.

معافیت مالیات حقوق در سال ۱۴۰۴

طبق قانون، سقف معافیت حقوق برای کارکنان در سال ۱۴۰۴ معادل ۲۴ میلیون تومان در ماه تعیین شده است. این معافیت از ماده ۸۴ قانون مالیات‌های مستقیم ناشی می‌شود و سالانه معادل ۲۸۸ میلیون تومان محاسبه شده است.

نرخ مالیات برای حقوق مازاد بر سقف معافیت، پلکانی است: طبق قانون بودجه، مثلاً برای بازه‌های مشخصی مانند ۲۴ تا ۳۰ میلیون تومان ۱۰٪ است، و هر چه حقوق بیشتر شود نرخ مالیاتی بالاتر می‌رود.

جدول معافیت مالیاتی حقوق 1404:

فرض کنید یک کارمند در سال ۱۴۰۴ ماهانه ۲۷ میلیون تومان حقوق می‌گیرد. چون سقف معافیت مالیاتی ۲۴ میلیون تومان است، فقط ۳ میلیون تومانِ مازاد مشمول مالیات می‌شود. این بخش در بازه ۲۴ تا ۳۰ میلیون قرار می‌گیرد و نرخ مالیات آن ۱۰ درصد است. بنابراین مالیات حقوق این فرد ۳۰۰ هزار تومان در ماه خواهد بود.‌

برخی از پرداخت‌هایی مثل سنوات، پاداش پایان‌خدمت یا مستمری بازنشستگی ممکن است طبق قانون از مالیات معاف شوند.

معافیت عیدی در سال ۱۴۰۴

سازمان امور مالیاتی اعلام کرده که معافیت مالیاتی عیدی کارکنان در سال ۱۴۰۴ به ۲۴ میلیون تومان تعیین شده است. به عبارت دیگر، عیدی تا سقف ۲۴ میلیون تومان معاف از مالیات است و مازاد آن مشمول مالیات خواهد بود.

سقف معافیت مالیاتی کمکهای غیر نقدی

معافیت مالیاتی کمکهای غیر نقدی به آن دسته از پرداخت‌هایی گفته می‌شود که به صورت پول نقد به کارمند داده نمی‌شود، اما ارزش اقتصادی دارند. طبق بند ۱۳ ماده ۹۱ ق م م: مزایا غیر نقدی پرداختی به کارکنان مراکز، معادل دو دوازدهم معافیت موضوع ماده ۸۴ قانون معافیت حقوق یعنی ۴۸ میلیون تومان است.

• حق مسکن و کمک هزینه مسکن: کمک هزینه مسکن کارکنان، حداکثر تا سقف معافیت حقوق، از مالیات معاف است.
  
• بن کارگری و کارت خرید کالا: پرداخت‌های ماهانه یا سالانه مانند بن خواربار، کارت خرید کالا یا کارت هدیه، تا سقف معاف از مالیات لحاظ می‌شود.
  
• ایاب و ذهاب کارکنان: کمک هزینه حمل و نقل و ایاب و ذهاب کارکنان مشمول معافیت مالیاتی ۱۴۰۴ است، اگر طبق دستورالعمل سازمان امور مالیاتی پرداخت شود.
  
• حق اولاد و کمک هزینه تحصیلی: بخشی از مزایای مربوط به فرزندان و هزینه‌های تحصیلی کارمند، معاف از مالیات در نظر گرفته می‌شود.
  
• مزایای رفاهی و آموزشی: پرداخت‌های آموزشی، بیمه درمانی تکمیلی و خدمات رفاهی که کارفرما برای کارکنان فراهم می‌کند، تا سقف معافیت سالانه یعنی ۴۸ ميليون تومان، از مالیات معاف است.

سقف معافیت مالیاتی اشخاص حقوقی 1404

صاحبان مشاغل (کسب‌وکارهای حقیقی) مشمول مالیات بر درآمد هستند، اما طبق قانون بودجه سال ۱۴۰۴، بخشی از درآمد آن‌ها از مالیات معاف شده است:

• سقف معافیت مشاغل کوچک و متوسط: درآمد سالانه تا ۲۰۰ میلیون تومان برای صاحبان مشاغل خرد و متوسط معاف از مالیات است.
  
• معافیت مشاغل در مناطق محروم و ویژه: مشاغل فعال در مناطق کمتر توسعه‌یافته و آزاد تجاری، می‌توانند از معافیت کامل یا جزئی مالیاتی بهره‌مند شوند.
  
• معافیت درآمد مشاغل دانش‌بنیان و فناورانه: طبق بخشنامه معافیت مالیاتی دانش بنیان، شرکت‌ها و کسب ‌وکارهای دانش‌بنیان تا ۵ سال اول فعالیت از مالیات معاف هستند.

به طور کلی اشخاص حقوقی معاف نیستند؛ ولی در سال ۱۴۰۴ نرخ مالیات بر درآمد شرکت های تولیدی دارای پروانه بهره ‌برداری معتبر به جای ۲۵ در ماده ۱۰۵ ق م م، ۲۰ تعیین شده است.

چه مشاغلی از مالیات معاف هستند؟

مشاغلی که دارای معافیت مالیاتی هستند در تصویر زیر آمده‌اند:

معافیت مالیاتی اجاره‌ املاک‌ و مستغلات در سال ۱۴۰۴

معافیت مالیاتی اجاره املاک و مستغلات در سال ۱۴۰۴ یکی از مهم‌ترین تسهیلات مالیاتی برای موجران و مالکان محسوب می‌شود. طبق قانون مالیات‌های مستقیم و بودجه سال ۱۴۰۴، درآمد اجاره واحدهای مسکونی سالیانه تا ۲۰۰ میلیون تومان مشمول معافیت است. برای مثال، در تهران واحدهای تا ۱۵۰ متر مربع و در سایر شهرها تا ۲۰۰ متر مربع از مالیات معاف می‌شوند، به شرطی که قرارداد اجاره در سامانه معاملات املاک و مستغلات ثبت شود.

علاوه بر این، قراردادهای اجاره بلندمدت برای دو سال یا بیشتر تخفیف قابل‌توجه مالیاتی دریافت می‌کنند؛ قرارداد دوساله شامل ۷۰٪ تخفیف مالیاتی و قرارداد سه ساله یا بیشتر شامل معافیت کامل مالیاتی می‌شود. کسانی که ملک خود را به خانوارهای خاص، مانند دهک‌های پایین درآمدی یا خانوارهای دارای سه فرزند اجاره دهند، نیز می‌توانند از معافیت کامل بهره‌مند شوند.

معافیت درآمد از محل فعالیت های فرهنگی هنری

معافیت مالیاتی ۱۴۰۴ برای درآمد حاصل از فعالیت‌های فرهنگی، هنری و انتشاراتی در سال ۱۴۰۴ یکی از موارد مهم حمایت از تولید محتوا و خلاقیت در کشور است. معافیت تنها زمانی اعمال می‌شود که فعالیت با مجوز رسمی وزرات فرهنگی و ارشاد انجام شده باشد و درآمد مستقیماً از همان فعالیت هنری حاصل شود.

ناگفته نماند که این معافیت‌ درآمد حاصل از فعالیت‌های فرهنگی و هنری سالانه تا سقف ۵۷۶ میلیون تومان تعیین شده، که از مالیات معاف می‌شود.

معافیت فعالیت‌های کشاورزی، دامداری و شیلات در سال ۱۴۰۴

فعالیت‌های کشاورزی، دامداری، باغداری، زنبورداری، مرغداری و پرورش ماهی طبق ماده ۸۱ قانون مالیات‌های مستقیم کاملاً معاف از مالیات هستند.این قانون در سال ۱۴۰۴ نیز به‌صورت رسمی ادامه دارد.

این معافیت برای حمایت از تولید غذا و امنیت غذایی کشور اجرا می‌شود و شامل فروش محصولات خام، فرآوری اولیه و صادرات محصولات کشاورزی نیز می‌شود.

معافیت موسسات خیریه، وقف و اماکن مذهبی در سال ۱۴۰۴

بر اساس ماده ۱۳۹ قانون مالیات‌های مستقیم، مؤسسات خیریه و عام‌المنفعه که به‌صورت رسمی ثبت شده‌اند، می‌توانند از مالیات معاف شوند اگر کمک‌های دریافتی آنها (نقدی یا غیرنقدی) مطابق اساسنامه صرف امور خیریه شود.

همچنین، امکان تعیین «نرخ صفر مالیاتی» برای این مؤسسات وجود دارد، مشروط به اینکه سازمان امور مالیاتی بر درآمد و هزینه‌های آن‌ها نظارت داشته باشد.

در بخشنامه جدید (۱۴۰۴) نیز تاکید شده که هزینه‌های حمایتی موسسات خیریه، به شرط ثبت در سامانه «پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان»، از معافیت مالیاتی ۱۴۰۴ موضوع بند ط ماده ۱۳۹ بهره برند.

معافیت جهیزیه، مهریه و جوایز علمی در سال ۱۴۰۴

معافیت مالیاتی جهیزیه، مهریه و جوایز علمی از جمله مواردی است که در قوانین مالیاتی ایران برای حمایت از خانواده، علم و پژوهش در نظر گرفته شده است. در سال ۱۴۰۴ نیز این موارد طبق روال سال‌های گذشته، از پرداخت مالیات معاف هستند و مشمول مالیات بر درآمد یا مالیات بر نقل‌وانتقال نمی‌شوند.

 آشنایی با این معافیت‌ها می‌تواند به خانواده‌ها و دانشجویان کمک کند تا بدون نگرانی از هزینه‌های جانبی، تصمیم‌گیری راحت‌تری داشته باشند.

معافیت فعالیت‌های تولیدی و معدنی در سال ۱۴۰۴

مطابق با ماده ۱۳۲ قانون مالیات‌های مستقیم و قانون بودجه ۱۴۰۴:

• شرکت‌های تولیدی، صنعتی و معدنی دارای پروانه بهره‌برداری به جای نرخ ۲۵ درصد، ۲۰ درصد مالیات می‌پردازند.
  
• شرکت‌های مستقر در مناطق کمتر توسعه‌یافته، تا ۱۰ سال از مالیات معاف می‌شوند.
  
• سرمایه‌گذاری در توسعه خطوط تولید نیز هزینه قابل قبول مالیاتی محسوب می‌شود.

هدف آن افزایش تولید داخلی، تشویق استخراج معدنی و سرمایه‌گذاری در صنایع معدنی است، که پیوند مهمی با رشد اقتصادی و اشتغال دارد.

معافیت فعالیت‌های گردشگری و هتلداری در سال ۱۴۰۴

واحدهای گردشگری مانند هتل‌ها، اقامتگاه‌ها، بوم‌گردی‌ها و شرکت‌های خدمات گردشگری:

• در صورت داشتن مجوز وزارت گردشگری، معافیت چندساله دریافت می‌کنند.
  
• توسعه و ساخت هتل‌های جدید، از معافیت مالیاتی تا ۵ سال یا بیشتر برخوردار می‌شود.در مناطق کمتر توسعه‌یافته این دوره معافیت می‌تواند تا ۱۰ سال باشد.

این معافیت‌ها با هدف توسعه صنعت گردشگری و جذب سرمایه‌گذاری در صنعت اقامتگاه‌ها است‌.

معافیت شرکت‌های دانش‌بنیان و نوپا در سال ۱۴۰۴

طبق ماده ۳ قانون بخشنامه مالیاتی شرکتهای دانش بنیان:

• «درآمد مشمول مالیات ناشی از فعالیت‌های تحقیق و توسعه، تجاری‌سازی و تولید محصولات خدمات دانش‌بنیان» می‌تواند معاف شود(معمولا تا سقف ۵ سال).
  
• برخی شرکت‌ها تا ۱۵ سال تخفیف پلکانی دریافت می‌کنند.
  
• شرکت‌های نوپا که فعالیتشان مبتنی بر نوآوری باشد که معمولا درآمد کمتری دارند، تا سقف ۵ میلیارد تومان از مالیات معاف هستند.

این معافیت به هدف توسعه اقتصاد دانش‌محور، افزایش تولید فناورانه و تشویق شرکت‌های نوپا به رشد پایدار طراحی شده است.

معافیت فعالیت‌های تحقیقاتی و پژوهشی در سال ۱۴۰۴

دولت ایران با هدف تشویق نوآوری و توسعه علم و فناوری، بخشی از فعالیت‌های تحقیقاتی دانشگاه‌ها و شرکت‌ها را از مالیات معاف کرده است. این معافیت به شرکت‌ها و دانشگاه‌ها اجازه می‌دهد تا بخشی از منابع مالی خود را برای توسعه پژوهش و فناوری صرف کنند بدون آنکه فشار مالیاتی مانع پیشرفت پروژه‌ها شود.

هزینه های مرتبط با تحقیق و توسعه

هزینه‌های مرتبط با تحقیق و توسعه (R&D)، از جمله حقوق اعضای تیم پژوهشی، تجهیزات آزمایشگاهی، مواد مصرفی، و هزینه‌های مربوط به همکاری با دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی، جزء هزینه‌های قابل‌قبول مالیاتی محسوب می‌شوند.

معافیت صادرات کالاهای غیرنفتی و خدمات در سال ۱۴۰۴

درآمد حاصل از صادرات کالاهای غیرنفتی مثل:

• محصولات کشاورزی، صنعتی، صنایع‌دستی، فرش، خدمات مهندسی و IT، کاملاً معاف از مالیات است.
  
• علاوه بر این، در همان ماده قانون، «درآمد حاصل از صادرات مواد خام و کالاهای واسطه‌ای نیمه‌خام» تا ۲۰٪ آن معافیت دارد.

این معافیت با هدف افزایش ارزآوری، تقویت صادرات غیرنفتی و حمایت از تولید داخلی در بازارهای بین‌المللی اعمال می‌شود.

معافیت ترانزیت کالا و فعالیت‌های گمرکی در سال ۱۴۰۴

درآمد شرکت‌هایی که در حوزه ترانزیت بین‌المللی کالا فعالیت دارند، مشمول مالیات نیست.هزینه‌های مرتبط با عبور کالا از کشور نیز معاف است، یعنی اگر اگر کالا به صورت «ترانزیت» وارد ایران شده و بدون تغییر ماهیت یا با کار محدود دوباره صادر شود، این درآمد هم مشمول مالیات با نرخ صفر است.

معافیت فعالیت‌های اقتصادی در مناطق آزاد تجاری–صنعتی در سال ۱۴۰۴

سرمایه‌گذاری و فعالیت اقتصادی در مناطق آزاد مانند: کیش، قشم، چابهار، ارس و…۲۰ سال معافیت کامل مالیاتی هستند. در صورت سرمایه‌گذاری جدید، امکان تمدید دوره معافیت وجود دارد.این مناطق قوانین مالیاتی و گمرکی ساده‌تری نسبت به سرزمین اصلی دارند.

معافیت هزینه‌های درمانی و بیمه عمر در سال ۱۴۰۴

طبق ماده ۱۳۷ قانون مالیات‌های مستقیم:

• هزینه‌های درمانی که یک شخص حقیقی بابت معالجه خود، همسر، اولاد یا پدر و مادر تحت تکفل پرداخت می‌کند، قابل کسر از درآمد مشمول مالیات است.
  
• بیمه‌های عمر و زندگی نیز: کاملاً معاف از مالیات هستند.

معافیت تبصره ماده ۱۰۰در سال ۱۴۰۴

تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم در سال ۱۴۰۴ تغییرات مهمی داشته است که به‌طور ویژه برای تسهیل امور مالیاتی صاحبان مشاغل کوچک و متوسط طراحی شده است. طبق قانون بودجه، سقف درآمد مشمول تبصره ماده ۱۰۰ به میزان ۱۵۰ برابر معافیت ماده ۸۴ افزایش یافته است، که این میزان برابر است با ۲۱ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان.

اگر شخصی سالیانه تا ۲۱ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان  درآمد داشته میتواند به جای اظهارنامه مالیاتی از فرم تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کند.

تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات چیست؟

تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم یکی از مهم‌ترین مقررات برای صاحبان مشاغل کوچک و متوسط است که امکان استفاده از مالیات مقطوع را فراهم می‌کند.هدف این تبصره، ساده‌سازی فرآیند مالیاتی، کاهش بار اداری و تشویق شفافیت اقتصادی است.

سوالات متداول