مازاد تجاری چین برای نخستینبار از مرز یک تریلیون دلار گذشت
بر پایه دادههای رسمی منتشرشده توسط اداره کل گمرک چین، مازاد تجاری این کشور در یازده ماه نخست سال ۲۰۲۵ از مرز یک تریلیون دلار عبور کرده؛ رکوردی تاریخی که در سایه رشد دوباره صادرات در نوامبر به دست آمده است. این اتفاق در حالی رخ میدهد که صادرات به آمریکا همچنان در مسیر نزولی قرار دارد.
رشد صادرات در نوامبر؛ جهش مازاد تجاری
صادرات چین در ماه نوامبر نسبت به سال گذشته ۵.۹ درصد افزایش داشته، درحالیکه واردات تنها ۱.۹ درصد رشد کرده است. نتیجه این اختلاف، ثبت ۱۱۲ میلیارد دلار مازاد تجاری در یک ماه است؛ سومین رکورد بزرگ تاریخ تجارت چین.
با وجود کاهش ۲۹ درصدی صادرات به آمریکا در نوامبر، فروش چین به مناطق دیگری مانند اتحادیه اروپا و آفریقا رشد چشمگیری داشته و افت بازار آمریکا را جبران کرده است.
نگرانیها در اروپا؛ احتمال اقدامات سختگیرانه
برتری صادراتی چین بار دیگر حساسیتها و نگرانیهای جهانی را برانگیخته است.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در سفر اخیر خود به پکن هشدار داده که اتحادیه اروپا ممکن است در صورت ادامه این عدمتعادل، اقدامات شدید از جمله وضع تعرفههای تازه را بررسی کند.
چین در ماه نوامبر صادرات خود به اتحادیه اروپا را تقریباً ۱۵ درصد افزایش داده؛ سریعترین رشد از جولای ۲۰۲۲. صادرات به فرانسه، آلمان و ایتالیا همگی رشد دو رقمی داشتهاند.
مازاد تجاری تاریخی؛ نشانه تکیه بیش از حد اقتصاد چین بر تقاضای خارجی
عبور مازاد تجاری از یک تریلیون دلار، همزمان با کاهش تنشهای پکن و دولت ترامپ اتفاق افتاده، اما همین رکورد نشان میدهد که چین همچنان نتوانسته اقتصاد خود را بهطور مؤثر از وابستگی به تقاضای جهانی دور کند.
در سال ۲۰۲۵، تقریباً یکسوم رشد اقتصادی چین از محل تجارت خارجی تأمین شده است.
اقتصاددانان هشدار میدهند که هرگونه اقدام تعرفهای از سوی اروپا میتواند چشمانداز تقاضای خارجی برای کالاهای چینی را تضعیف کند.
جابهجایی جغرافیای صادرات
بر اساس دادهها:
- صادرات کالاهای الکترونیکی و ماشینی در نوامبر نزدیک ۱۰ درصد افزایش یافته است.
- صادرات به آفریقا نزدیک ۲۸ درصد رشد داشته.
- صادرات به آسهآن تنها ۸.۴ درصد افزایش داشته که کمترین میزان از فوریه است.
- با وجود تنشهای سیاسی با ژاپن، واردات چین از ژاپن در نوامبر سریعتر از صادرات به این کشور رشد کرده و کسری ۱.۳ میلیارد دلاری برای چین ایجاد کرده است.
چالشهای پیش روی اقتصاد چین
بلومبرگ اکونومیکس در تحلیلی مینویسد:
«رشد قوی صادرات در نوامبر نشاندهنده تابآوری و رقابتپذیری بالای صادرکنندگان چینی است، اما بادهای مخالف همچنان پابرجاست. تکیه بر تجارت خارجی بهعنوان موتور اصلی رشد، مخاطرهآمیز است و احتمالاً اثر حمایتی صادرات بر اقتصاد چین در ادامه سال کاهش خواهد یافت.»
در حالی که بخشهایی از اقتصاد چین مانند مصرف داخلی و سرمایهگذاری با ضعف مواجه شدهاند، این مازاد تجاری میتواند به رشد تولید ناخالص داخلی کمک کند و دستیابی به هدف رشد حدود ۵ درصدی را ممکن نگه دارد.
راه دشوار گذار به رشد مبتنی بر تقاضای داخلی
به گفته اقتصاددانان، چین برای دستیابی به الگوی رشد پایدار ناچار است سهم تقاضای داخلی را افزایش دهد، اما این تغییر زمانبر خواهد بود.
اقتصاددان بانک ING میگوید:
«وابستگی بیش از حد به تقاضای خارجی، یک شرطبندی پرریسک است. باید دید پکن چه سیاستهای مشخصی برای تقویت مصرف داخلی و ایجاد مراکز جدید تقاضا به اجرا خواهد گذاشت.»
