عدم رشد قیمت دلار توافقی؛ تهدیدی برای روند صعودی بورس

در ۲۴ آذرماه سال جاری، بانک مرکزی برای نخستین بار از حذف دلار نیمایی خبر داد. سامانه نیما که به‌عنوان بستری برای تامین نیازهای ارزی کشور شناخته می‌شد، در سال‌های اخیر نقشی کلیدی در تأمین حواله‌های ارزی واردکنندگان ایفا کرده بود.

با روی کار آمدن دولت چهاردهم و آغاز به کار عبدالناصر همتی در وزارت اقتصاد، انتقادات جدی نسبت به عملکرد سامانه نیما مطرح شد. وزیر اقتصاد وقت معتقد بود که این سامانه به‌دلیل ایجاد رانت‌های گسترده برای واردکنندگان، نیازمند اصلاحات اساسی است. در نتیجه، بانک مرکزی در ۲۴ آذر ۱۴۰۳ تصمیم به تک‌نرخی کردن ارز و انتقال حواله‌های ارزی به سامانه جدیدی تحت عنوان «بازار توافقی» گرفت.

این تصمیم، موجب افزایش ناگهانی نرخ تسعیر ارز برای بخش قابل توجهی از صادرات غیرنفتی شد که اثرات مثبتی بر بازار سرمایه داشت. رشد نرخ ارز، باعث جهش درآمدها و سودآوری شرکت‌های بورسی شد و در پی آن، شاهد رشد چشمگیر قیمت سهام شرکت‌های وابسته به ارز بودیم.

مراحل انتقال از سامانه نیما به بازار توافقی

طبق سیاست‌گذاری‌های بانک مرکزی، انتقال از نیما به بازار توافقی در چند مرحله برنامه‌ریزی شد. در فاز نخست، صادرکنندگان کوچک حواله‌های ارزی خود را در سامانه جدید عرضه کردند. سپس مقرر شد که از ابتدای بهمن‌ماه ۱۴۰۳، ارز صادراتی پتروشیمی‌ها نیز به این سامانه وارد شود.(البته عرضه ارز پتروشیمی ها در اواخر دی ماه 1403 و زودتر از موعد اتفاق افتاد)

پیش از ورود پتروشیمی‌ها به بازار توافقی، قیمت دلار روندی صعودی را طی می‌کرد. اما با آغاز عرضه‌های جدید در سامانه، میزان عرضه افزایش یافت و همین موضوع منجر به مهار رشد قیمت دلار شد.

روند قیمتی دلار در بازار توافقی

در نمودار زیر مشاهده می شود که تا پیش از هفته انتهایی دی ماه که شاهد عرضه ارز پتروشیمی ها در بازار ارز توافقی بودیم، رشد های نرخ دلار در بازار توافقی سرعت بیشتری داشت.

تأثیر تغییرات بازار ارز بر بورس

اصلاحات ارزی و تغییرات سامانه‌ای، در نهایت منجر به رشد شاخص کل بورس از محدوده ۲ میلیون واحد به نزدیکی ۳ میلیون واحد شد. این رشد عمدتاً به دلیل افزایش سودآوری شرکت‌های صادرات‌محور در بخش‌های پتروشیمی، فلزات اساسی و معدنی بود.

با آغاز عرضه ارز پتروشیمی‌ها در سامانه توافقی از هفته پایانی دی‌ماه، روند افزایشی نرخ ارز متوقف شد و دلار در یک محدوده مشخص تثبیت شد. همین عامل باعث شد که یکی از محرک‌های رشد بازار سهام کمرنگ‌تر شوند و شاخص کل بورس از ادامه مسیر صعودی خود بازبماند.

آینده نرخ ارز و بورس؛ ادامه روند فعلی یا رشد مجدد؟

حال سوال این است که آیا مجدداً شاهد رشد نرخ ارز در بازار توافقی خواهیم بود یا سیاست‌گذار ارزی، تنها قصد داشته نرخ‌های جدید را تثبیت کند؟ پاسخ این پرسش، تأثیر مستقیمی بر روند آتی بورس خواهد داشت و می‌تواند چشم‌انداز سرمایه‌گذاران را تغییر دهد.

جمع‌بندی

عدم رشد قیمت دلار توافقی در شرایطی که بورس به محرک‌های قوی نیاز دارد، می‌تواند تهدیدی جدی برای ادامه روند صعودی بازار سهام باشد. تحلیل‌گران بر این باورند که در صورت عدم افزایش نرخ ارز، شاخص کل بورس ممکن است در محدوده‌های فعلی دچار نوسان و اصلاح شود.