آیا قحطی شکر در راه است؟ چرا شکر گران شده است؟
در ماههای اخیر، بازار شکر دستخوش تغییرات قابلتوجهی شده است. مهمترین علت افزایش قیمت این کالای اساسی، تغییر در منبع تأمین ارز وارداتی و افزایش نرخ ارز دولتی بوده است. طبق اعلام ستاد تنظیم بازار، نرخ ارز تخصیصی برای واردات شکر از ۲۸,۵۰۰ تومان به ۴۲,۲۰۰ تومان افزایش یافته و در نتیجه، قیمت مصوب شکر دچار تغییرات اساسی شده است.
در ابتدای امسال، قیمت مصوب شکر که قبلاً با ارز تالار اول (۲۸,۵۰۰ تومان) وارد میشد و به دست مصرفکننده میرسید، هر کیلو ۲۸,۵۰۰ تومان بود. اما با تغییر منبع تأمین ارز به تالار دوم (۴۲,۲۰۰ تومان) و افزایش مالیات بر ارزش افزوده از ۱ درصد به ۱۰ درصد، قیمت مصوب شکر به ۴۲,۵۰۰ تومان در هر کیلو افزایش یافت. همچنین قیمت شکر بستهبندی شده یک کیلویی به ۴۹,۵۰۰ تومان رسید.
در حال حاضر و به خاطر افزایش قیمتهای جهانی در کنار افزایش نرخ ارز، زمزمههایی ایجاد کرده است مبنی بر اینکه به زودی با قحطی شکر مواجه خواهیم شد. اما این ادعا چقدر صحت دارد؟
واردات شکر در ایران کاهش پیدا کرده است
واردات شکر در سال جاری از ۱,۲۵۰,۰۰۰ تن به ۷۲۵,۰۰۰ تن کاهش یافته است. این کاهش واردات نشاندهنده نزدیکی ایران به خودکفایی در تولید شکر است. وزیر جهاد کشاورزی اعلام کرده است که کشور در حال نزدیک شدن به خودکفایی در تولید شکر است و این امر با افزایش تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات محقق شده است.
تولید داخلی شکر و چالشهای پیشرو
حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد تولید شکر ایران از چغندرقند و مابقی از نیشکر تأمین میشود. در سال زراعی جاری، تولید چغندرقند پاییزه به ۲,۱۷۰,۰۰۰ تن رسیده است که بالاترین رکورد در تاریخ کشت چغندرقند پاییزه در ایران است. با این حال، چالشهایی مانند افزایش هزینههای تولید، مشکلات تأمین مواد اولیه و تخصیص ناعادلانه سهمیهها همچنان وجود دارد.
قیمت جهانی شکر افزایش پیدا کرده است
پیشبینی میشود که عرضه شکر در بازار جهانی به دلیل کاهش تولید در هند و تایلند محدودتر شود. این امر میتواند منجر به افزایش قیمت جهانی شکر شود. ایران که بخشی از نیاز خود را از طریق واردات تأمین میکند، ممکن است با افزایش قیمتهای جهانی مواجه شود.
در این تصویر مشاهده میکنید که علیرغم کاهش قیمت شکر در یک سال اخیر، هنوز قیمت این خوراکی در سطوح بالایی قرار دارد. همچنین همانطور که گفته شد، به علت کاهش تولید در تایلند و هند شاهد افزایش قیمت شکر طی هفتههای گذشته هستیم.
چالشهای پیش رو در مورد شکر
یکی از چالشهای اصلی در بازار شکر ایران، توزیع ناعادلانه و مشکلات مربوط به سامانه بازارگاه است. افزایش هزینههای تولید و حملونقل نیز به وخامت اوضاع افزوده است. پیشبینی میشود که با افزایش قیمتهای جهانی، فشار بیشتری بر صنایع وابسته به شکر مانند تولیدکنندگان مواد غذایی و شیرینیپزی وارد شود.
همچنین این ترس وجود دارد که با انفعال دولت شاهد آن باشیم که صادرات شکر به یکباره افزایش پیدا کرده و کمبود شکر در کشور ایجاد شود.
طی هفتههای گذشته، به خاطر جهش ارزی، شاهد آن بودیم که بسیاری از تولید کنندگان به هر طریقی سعی در صادرات محصولات خود دارند تا به ارز دسترسی پیدا کنند. این مساله به نوبه خود منجر به آن شده است که کمبود برخی از محصولات خصوصا محصولات کشاورزی (مانند سیب زمینی و برنج) باعث افزایش قیمت این خوراکیها در کشور شود.
بنابراین لازم است که دولت با اقدامات پیشگیرانه از افزایش شدید قیمت شکر جلوگیری کند.
با این همه، احتمال قحطی شکر بسیار دور از ذهن به نظر میرسد اما افزایش قیمت شکر با توجه به افزایش نرخ ارز و همینطور افزایش قیمت جهانی شکر، دور از ذهن نیست که دولت میتواند با تدابیر کافی از افزایش بیرویه آن جلوگیری کند.
