آرامش گم شده در بازار خودرو

قیمت دلار در هفته‌های اخیر نوسان زیادی را تجربه کرد و قیمت خودروهای داخلی و خارجی رشد عجیبی را به دنبال صعود دلار تجربه کردند. اما حالا که نرخ ارز از اوج ۴۴ هزار تومانی بازگشته و بیش از ۳ هزار تومان کاهش یافته است، برخی خریداران در بازار خودرو نیز دست نگه داشتند.شوک رئیس کل بانک مرکزی به قیمت دلار با معرفی دلار نیمایی جدید (۲۸۵۰۰ تومانی) و وعده مداخله در بازار آزاد برای کاهش قیمت دلار آزاد منجر به افزایش فروش‌ها در بازار ارز از ابتدای هفته شده است. با این حال، این خبر اگرچه در کوتاه‌مدت می‌تواند با افزایش فروش‌ها در بازار دلار همراه شود، اما تبعات تورمی آن ممکن است همچون دلار ۴۲۰۰ تومانی که هزینه مالی سنگینی بر دوش کشور گذاشت، در بلندمدت منجر به تضعیف بیشتر ریال شود. از این رو، همچنان نمی‌توان با اطمینان خاطر از ریزش سنگین و پایدار در بازار خودرو صحبت کرد.

به همین خاطر مسیح فرزانه در خصوص وضعیت بازار خودرو در هفته های اخیر طی گفتگویی به برخی از سوالات کاربران سیگنال پاسخ داد.

اگر در یک کلمه بخواهید پاسخگو باشم باید بگویم خیر!کاهش قیمت خودروهای وارداتی در بازار نیازمند چند مولفه است. یکی از آنها آغاز دوباره واردات است اما وارداتی که هیچ شرط و شروطی در بخش سقف قیمتی و مدل و حجم موتور و تیراژ نداشته باشد. شما به  قیمت دلار از زمانی که مصاحبه و آرزو درمانی های برخی آقایان مبتنی بر اینکه قرار است واردات باز شود و تمامی ممانعتهای پیش روی آن نگاه کرده و قیمت امروز ارز را ببینید که حداقل افزایش بیش از 10 ده هزار تومانی را نشان می دهد. قیمت جهانی خودرو و هزینه حمل و نقل بین الملل ( که در 3 سال گذشته بسیار بالا رفته ) به همراه ارز اولین فاکتور و عملا پاشنه آشیل قیت هر کالای وارداتی است و سپس تعرفه های  واردات و شماره گذاری و… در مرحله بعد وقتی برای واردات سقف 20 هزار یورو در نظر می گیرند و تیراژ را روی 70 هزار دستگاه بسته و گنجایش پیشرانه روی 2.5 لیتر محدود می شود یعنی شما عملا چند وزنه به پای طرح می بندید و سپس توقع دارید پرواز کند و اوج بگیرد. یک واقعیت وجود دارد که در هرکشور و در هر بازاری بویژه بازارهای سرمایه ای اگر برای واردات هر کالایی محدودیت در زمینه قیمت و مدل و تیراژ ایجاد شود این پر واضح یعنی ایجاد رانت برای عده ای خاص که دسترسی به امکانات ویژه دارند . پس اگر قرار بود باز شدن واردات سبب اصلاح قیمتها شود اینقدربا این طرح بازی شد و رویش فشارو محدودیت گذاشتند و قیمت ارز و شرایط اقتصادی و سیاسی کشور به سمتی سوق یافت که مصرف کننده نباید منظر ریزش قیمت باشد.پیشنهاد می کنم عزیزانی که همچنان به این تفکر اشتباه تاکید دارند که با بازشدن واردات قیمت خودرو کاسته می شود و تا آن زمان بهتر است صبر کنند ،مراجعه کنند به سر کوچه همان آقایانی که می گفتد با آغاز واردات قیمت خودرو بین 50 تا 80 درصد ریزش می کند!

از زمانی که طرح عرضه خودرو در بورس رسانه ای شد من و بسیاری دیگری از دوستان در مصاحبه ها و تحلیلهای متعدد گفتیم که وزارت صمت با این کار فقط بدنبال فرار از قیمت گذاری دستوری شورای رقابت است و این کار یک تلاش مضبوحانه و کاملا اشتباه است که نه قیمت را کم می کند و نه عرضه را شفاف.چون عملا آزموده را آزمودن خطاست! و حالا هم صداهایی می شنویم از اینکه شاید درآینده خودرو دیگر دربورس کالا عرضه نشود.!شما درهیچ کدام از بورسهای دنیا از جمله فرانکفورت نمی بینید که خودرو فروخته شود…شما برندی مثل گروه فولکس واگن را در بورس فرانکفورت می بینید اما مثلا تیگوان یا پاسات با شعار رقابتی کردن قیمت فروخته نمی شوند. بورس محلی برای کالاهای خرد در تیراژ بالاست اما آقایان روشهایی را در صنعت و اقتصاد پیاده می کنند که دنیا نه سمتش رفته و حتی خط بطلان رویش کشیده.این وسط هم یک ضرر و بهای گزافی ایجاد می شود که طبق معمول مصرف کننده بی نوا از جیبش باید پرداخت کند و بنظر می آید این اختلاف قیمت که سود بزرگی ایجاد می کند به جیب عرضه کننده می رود.شما به فاصله قیمتی کارخانه تا بورس کالا برای خودروهایی مثل لاماری یا دیگنیتی و… نگاه کنید و در تعدادی که خودشان رسما اعلام می کنند عرضه دارند ضرب کنید و ببینید چه عدد هنگفتی می شود!

• آیا با این افزایش قیمت دلار، رکودی که در بازار خودرو بود از بین میرود؟

متاسفانه یک عادت اشتباه و یک رفتار روانی نادرست در کشور ما هست که برخی مصرف کننده ها تا یک کالایی حال از ارز گرفته تا سکه و ماشین گران که می شود برای خریدش به سمت بازارهجوم میبرند و زمانی که بازار کاهشی و حتی راکد و کم نوسان هست عموما نظاره می کنند.همیشه تجربه اینگونه نشان داده بود که با افزایش قیمتها رکود بصورت مقطعی شکسته می شد چون افزایش حجم نقدینگی نزد مصرف کننده در حدی بود که باید روانه بازار و کالاهای سرمایه ای می شد اما حداقل در2..3 سال اخیر قدرت خرید مصرف کننده در حدی کم شده که وقتی قیمتها رو به افزایش می گذارند عملا شما آن حجوم به سمت بازار را دیگر نمی بینید و بودجه مصرف کننده دیگر اجازه نمی دهد که حتی به تعقیب تورم و افزایش قیمتها برسد.

• آیا وقت خرید خودرو فرارسیده است؟ به نظر شما همچنان امکان کاهش قیمت خودرو وجود دارد یا خیر؟

با این سیاستهای کلی اقتصادی و صنعتی اشتباه و نوعی بی تصمیمی و حتی اتخاد مسیرهای نادرست به اعتقاد من منطقا نباید مصرف کننده انتظار کاهش قیمت خودرو و ارز را داشته باشد. عموم مردم ما،  مصرف کننده خودرو هستند ، پس پیشنهادمی کنم از نوسان گیری پرهیز کرده ، به نسبت بودجه ای که دارند چند خودرو را دیده و کارشناسی کرده و سپس نسبت به خریدش اقدام کنند.در دراز مدت هیچ فاکتوری افق مثبتی جهت کاهش قیمتها در جلوی چشم ما نمی گذارد.

• اگه قیمت دلار کاهش پیدا کند ، قیمت خودروها هم کاهش پیدا خواهد کرد یا خیر؟

زیانی که برای خودروسازان خود رسانه های رسمی اخیرا اعلام کرده اند چیزی حدود 80 هزار میلیارد تومان است.به نظر شما با این زیان و با آمار 870 هزار دستگاه خودرویی که در 9 ماه اول 1401 تولید شده و نرسیدن به آرزوهای آقایان که اول امسال در خصوص تولید خودرو می گفتند بنظر شما باید مننظر کاهش قیمت خودرو بود!؟ یک حساب دو دو تا 4 تا در بازار هست..عرضه و تقاضا…این دو فاکتور مدتهاست که از تنظیم خارج شده.

• چرا خودروهای چینی بازار ،در این افزایش قیمت اخیر ، آنچنان افزایش نداشتند و بیشتر ماشین های ایرانی رشد قیمت را تجربه کردند؟

بیبنید در بازار دو نوع خودرو وجود دارند که به لفظ عامیانه خوش بازار و بد بازار اطلاق می شوند.مردم عموما بدنبال خودروهای خوش بازار هستند که قابلیت نقد شوندگی در مدت زمان کمتری داشته باشند ، این خودروها  چون استقبال بیشتری در بازار رویشان وجود دارد و مشتری پسندتر هستند همیشه در افزایش قیمتها رشد بیشتری می کنند.من درخصوص خودروهای چینی بصورت قطعی با حرف شما هم سو نیستم.به محصولاتی چون دیگنیتی ، فدیلیتی ،لاماری  و برخی محصولات کرمان موتور و مدیران خودرو نگاهی بیاندازید متوجه رشد غیر معمول قیمت برخی از این مدلها رد همین مدت زمان کوتاه می شوید.

• قیمت ماشین‌های وارداتی در چه رنجی خواهد بود؟

بدلیل نوساناتی که این روزها لحظه ای در بازار ارز کشور وجود دارد پیشنهاد می کنم به مبحث اعلام قیمت دقیق خودروهای وارداتی ورود نکنیم اما یک مبحث کلی وجود دارد که قرار نیست با شروع پلاک شدن این خودروها قیمت نمونه صفر کیلومتر خودروهایی مثل سانتافه و سورنتو و راو4  که 5..6 میلیارد است ناگهان نصف شود.من با این قیمت ارز و تورم بالا تصوری از خودروی زیر یک میلیارد تومان ندارم که بدست مصرف کننده برسد و عملا این خودروهای کلاس اقتصادی ( در تعریف جهانی) صرفا برای طبقه خاصی از جامعه از نظر تمکن مالی قابلیتت خریداری دارند.

• واردات خودرو روی قیمت کدوم خودروها تاثیر خواهد گذاشت؟

ببنید در بالا هم توضیح دادم .عواملی چون سیاستهای کلان اقتصادی نادرست در کشور، افزایش قیمت ارز در کشور،محدودیت تیراژ و سقف قیمتی در طرح پر ایراد واردات ، افزایش قیمت جهانی خودرو در 3 سال اخیر، افزایش جهانی هزینه حمل و نقل ، بالا رفتن دستمزها و بویژه نرخ تورم حدودا 70 درصدی در کشور هیچکدام اجازه کاهش قیمت خودرو را نمی دهد.صرفا شاید یک اصلاح قیمتی جزیی آنهم در کلاس خودروهایی که مدل قدیمیشان در بازار وجود دارد.

اما درخصوص مبحث خدمات پس از فروش خودروهای وارداتی باید عرض کنم:

درزمانی که ( حدود 7..8 سال پیش ) واردات خودرو روی یک روال مشخص  در شرایط نسبتا با ثبات در کشور صورت می گرفت مبحث خدمات پس از فروش که یکی از پاشنه آشیلهایش است بدرستی و تمام و کمال انجام نمی شد و بحث حقوق مصرف کننده  بیشتر نوشتاری بود تا عملی.الان که با این شرایط غیر منظم ودستورالعملهای خاق الساعه و بالا رفتن هزینه انتقال قطعه و اینکه در کل شرکتها نمی توانند بصورت رسمی از شرکت مادر قطعه و خودرو تهیه کنند من معتقدم مشتری با خدمات مشکل خواهد داشت.اگرچه قرار نیست که خودروی 2023 روز دنیا دائما خراب شود اما شما در همه جای دنیا تحت یک اقتصاد باز و رقابتی عموما سمت خرید کالایی می روید که خدمات پس از فروش مناسبی داشته باشد مخصوصا شرکتها نوپاتری مثل کیا و هیوندای بسیار روی این مسئله مانور می دهند. درهر حال در داخل کشور وقتی شرکتی تصمیم می گیرد بدنبال واردات برود در یکی از فرمهای وزارت صمت  باید تعهد بدهد که تا 10 سال پس از آخرین مدلی که وارد بازار کرده برای آن خودرو خدمات پس از فروش بدهد اما این برای کشوری که تحت تحریم هستو خودرو و قطعه اش را از هزار کانال می چرخواند تا به گمرکات برساند بیشتر شبیه لطیفه است و مصرف کننده وقتی خودرو را می خرد بعد ازآن باید به خدا توکل کند.

و اما سوال آخر در مورد بازار خودرو در شب عید؟

من متعقدم با کنار هم گذاشتن فاکتورهایی که در بالا به شما عرض کردم باید منتظر افزایش قیمت دوباره بود.عجیب هم نیست و می توان به عددی حدود 20 تا 30 درصد هم اشاره کرد.