واردات خودرو در چه شرایطی راهگشا خواهد بود؟ کارشناسان پاسخ میدهند
یکی از راهکارهایی که برای حل این مشکلات و ساماندهی بازار خودرو پیشنهاد شده، واردات خودروهای خارجی نو و کارکرده است. دولت یک سالی میشود که بعد از به دست آوردن تایید مجلس، این مسئله را پیگیری میکند و حتی چند محموله خودروهای خراجی را هم راهی بندرهای کشور کرده است. با این وجود، هنوز هم تقاضای مردم رفع نشده و وضعیت بازار خودرو بهتر نشده است.
با این وجود، در هر صورت طرح واردات خودروهای کارکرده بعد از مدتها بحث بین دولت، مجلس و شورای نگهبان به تصویب رسیده و به باور بسیاری از تحلیلگران، تاثیر چشمگیری بر بازار خودرو میگذارد. بعضی از نمایندگان مجلس حتی ادعا کردهاند که این طرح نوشدارویی برای بازار خودرو خواهد بود.
مهمترین بخش از دعوای طرفداران و مخالفان واردات خودروهای کارکرده چگونگی تامین ارز موردنیاز آن است. موافقان این طرح میگویند که دولت باید کاری کند تا مردم با استفاده از ارزهای خانگی خودشان، در واردات خودروهای کارکرده شرکت کنند. علاوه بر این، مخالفان آن هم اعلام کردهاند که با توجه به شرایط ارزی کشور، اجرای این طرح باعث میشود تقاضای ارز افزایش یابد و در نهایت، قیمت آن رشد کند.
استفاده از ارز قاچاق چه تاثیری در واردات و بازار خودرو میگذارد؟
لطفالله سیاهکلی، نماینده مجلس شورای اسلامی، درباره واردات خودرو گفته است:
- چرا اجازه نمیدهیم مردم از ارز خودشان استفاده کنند؟ برای واردات خودرو نیازی به ارز بانک مرکزی نداریم. بنا بر برآوردهای اولیه، در خانههای مردم بیشتر از ۶۰ میلیارد دلار ارز وجود دارد.
جدا از اینکه این مسئله صحت دارد یا نه؛ سوالی که پیش میآید این است که آیا با ورود حجم زیادی ارز به بازار و مشخص نبودن چگونگی تامین آن، چه اتفاقی برای بازار و نرخ ارز میافتد؟
رضا غلامی، کارشناس اقتصادی، با اشاره به ارزهای خانگی گفته است:
- این مسئله ابهامات زیادی دارد. تنها در صورتی مشکلی ایجاد نمیشود که کاملاً ثابت شود ارز استفادهشده برای واردات خودروهای کارکرده فقط از طریق منبع خانگی تامین شده است. با این وجود، نگرانی اصلی این است که مردم دلار را از بازار آزاد خریدهاند و اسم آن را به دلار خانگی تغییر دادهاند. سوال این است که دولت از چه سازوکاری برای جلوگیری از بروز چنین اتفاقاتی و تبعات ناشی از آن استفاده میکند؟ این مسئله میتواند به افزایش فشار بازار ارز و افزایش نرخ ارزها کمک کند.
او ادامه داده است:
- وقتی شخصی با استفاده از دلار خود خودروی شخصی وارد میکند؛ یعنی نمیخواهد آن را بفروشد و با انجام این کار از خرید دوباره دلار آنها جلوگیری میشود. به همین خاطر است که واردات خودرو با ارز خانگی مشکلی ندارد و باعث افزایش تقاضای بازار نمیشود.
چرا عدم تامین رسمی ارز واردات خودرو باعث افزایش نرخ دلار میشود؟
رضا غلامی اعلام کرده است:
- اگر اثبات شود که ارز از خارج از کشور به حساب شخصی افراد واریز شده است؛ واردات با آن هم مشکلی ندارد. با این وجود، مشکل این است که منشا تامین ارز در این طرح مشخص نشده است. اگر شخصی ۱ میلیون دلار ارث پدری در خارج از کشور داشته باشد و از همان منبع، ۱۰ خودروی ۱۰۰ هزار دلاری وارد کند و بعد از فروش خودروها هم پول آنها را از کشور خارج نکند و تا ۱۰ سال در داخل کشور سرمایهگذاری کند؛ در این صورت مشکلی ایجاد نمیشود.
او ادامه داده است:
- اما اگر مردم دلار خانگی خودرو وارداتی را خرید و فروش کنند، مشکلاتی ایجاد میشود؛ چون مردم با ریال خودرو فروختهشده دوباره از بازار آزاد ارز میخرند و این روند همچنان ادامه مییابد. همین موضوع هم بازار ارز را به هم میریزد.
استفاده از ارزهای قاچاق در پوشش واردات بدون انتقال ارز چه ارتباطی با واردات خودرو دارد؟
غلامی در صحبتهای خود بر شباهت بین خرید خدرو با ارز خانگی و واردات خودرو به روش بدون انتقال ارز تاکید کرده و گفته است:
- مشکل هر دوی این روشها این است که منشا تامین ارز آنها مشخص نیست. بهعبارت دیگر، این مسئله شبیه به این است که از پول شویی و ارز خارج از شبکه برای واردات خودرو استفاده شود. دلیل آن هم این است که قانون مبارزه با پول شویی میگوید نهگداری دلار خانگی نوعی قاچاق است.
او ادامه داده است:
- این اتفاقات و مسائل در بعضی از مواقع میتواند شبیه قاچاق کالا باشد. در چنین مواقعی، مجرمان و متخلفان نیاز دارند که ارز خود را به ریال تبدیل کنند و برای کسب سود، ممکن است وارد بازارهایی مثل واردات خودرو شوند. بهعبارت دیگر، میتوان گفت که تفریباً اکثر این افراد نمیتوانند منبع مالیشان را مشخص کنند؛ چراکه یا ارز خود را از بازار خریدهاند و یا آن را از بازار داخلی فراهم نمودهاند. نتیجه این مسائل در آینده و بلندمدت مشخص میشود و قیمت خود را افزایش میدهد.
آیا افزایش نرخ ارز باعث افزایش قیمت خودرو میشود؟
غلامی درباره تاثیر نرخ ارز بر قیمت خودرو گفته است:
- با ورود ارز در بازار قاچاق و بزرگ شدن آن، تقاضا زیاد میشود و در نتیجه، قیمت ارز بالا میرود و به افزایش قیمت خودرو هم کمک میکند. از ارز باید در تامین مواد اولیه صنعت خودروسازی و صنایع دیگری استفاده شود که توان داخلی نمیتواند آنها را پوشش بدهد. تنها در صورتی میتوان از این روش برای واردات خودروهای کارکرده استفاده کرد که ارز مازاد وجود داشته باشد و بازار داخلی تنظیم نشده باشد.
واردات خودرو در چه صورتی تاثیر سوئی ندارد؟
همان طور که گفته شد، واردات خودروهای کارکرده در صورتی میتواند تاثیر مثبتی در بازار خودرو بگذارد که مازاد ارز وجود داشته باشد و دستورالعملهای لازم اجرا گردد. با این وجود، در شرایط فعلی و با واردات خودرو با هر ارزی و به هر قیمتی، میتواند فساد و آسیب بیشتری نسبت به مزایای خود داشته باشد.
در چند سال گذشته، تأکیدهای زیادی بر واردات خودرو شده است و حتی مقامات پلیس راهنمایی و رانندگی هم از این سیاست بهعنوان تنها راه نجات حمل و نقل کشور یاد کردهاند. نمایندگان مجلس و رسانهها هم بارها به این مسئله اشاره کردهاند. این مسئله نشان میدهد که برخی از سیاستگذاران با مسائل کلان اقتصادی چندان آشنا نیستند.
بهطور کلی، واردات خودرو تنها در صورتی میتواند وضعیت خودروی کشور را بهتر کند که تقاضای ارز و در نتیجه قیمت آن را افزایش ندهد. علاوه بر این، دولت باید هر چه سریعتر مشکلات شرکتهای خودروسازی را تغییر دهد و با رفع نیاز متقاضیان خرید خودرو، آنها را راضی نگه دارد.
