نقدینگی ۱۳ هزار همتی؛ پیام هشدار به همتی
انتشار تازهترین آمارهای پولی از سوی بانک مرکزی، بار دیگر زنگ خطر تشدید فشارهای تورمی در اقتصاد ایران را به صدا درآورده است. رشد سریع نقدینگی و پایه پولی در هشتماهه نخست سال، نشان میدهد موتور خلق پول با شتابی نگرانکننده در حال حرکت است؛ شتابی که مستقیماً معیشت خانوارها و قدرت خرید مردم را هدف گرفته است.
بر اساس گزارش بانک مرکزی، نرخ رشد نقدینگی در پایان آبانماه امسال به ۴۰.۴ درصد رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با نرخ ۳۲.۱ درصدی فروردینماه، از افزایش محسوس سرعت رشد پول در اقتصاد حکایت دارد. عبور از مرز روانی ۴۰ درصد، از نگاه تحلیلگران اقتصادی، نشانهای روشن از ورود نقدینگی به فاز پرریسک تلقی میشود.
ثبت رکورد تاریخی در حجم نقدینگی
در کنار رشد نرخ، حجم مطلق نقدینگی نیز به سطحی بیسابقه رسیده است. نقدینگی کشور که در ابتدای سال حدود ۱۰ هزار و ۵۲۸ همت بود، پس از گذشت هشت ماه به بیش از ۱۳ هزار و ۱۸۴ همت افزایش یافته است. این جهش، رکورد تاریخی تازهای در متغیر نقدینگی ثبت کرده و در صورت تداوم روند فعلی، میتواند زمینهساز شوکهای تورمی عمیقتر در ماههای آینده باشد.
پایه پولی؛ منشأ اصلی تورمهای آینده
همزمان با رشد نقدینگی، پایه پولی نیز با سرعتی بالاتر در حال افزایش است. طبق اعلام بانک مرکزی، پایه پولی در آبانماه امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴۷.۵ درصد رشد داشته است؛ در حالی که این نرخ در فروردینماه تنها ۲۵.۹ درصد گزارش شده بود.
در ادبیات پولی، رشد پایه پولی به معنای تزریق «پول پرقدرت» به شبکه بانکی است؛ پولی که از طریق ضریب فزاینده، چندین برابر شده و به افزایش نقدینگی منجر میشود. بر همین اساس، حجم پایه پولی در پایان هشتماهه نخست سال به بیش از ۱۷۷۶ همت رسیده و طی این مدت، ۴۱۷ هزار و ۱۵۰ میلیارد تومان پول پرقدرت به اقتصاد تزریق شده است؛ رقمی که بهعنوان یک شاخص پیشنگر، هشدار جدی درباره تشدید تورم در کوتاهمدت و میانمدت محسوب میشود.
همحرکتی نقدینگی و تورم
بازتاب این رشد فزاینده نقدینگی، بهوضوح در شاخصهای قیمتی مشاهده میشود. همزمان با عبور رشد نقدینگی از مرز ۴۰ درصد، نرخ تورم نیز مسیر صعودی خود را حفظ کرده است. طبق دادههای رسمی، نرخ تورم در دی ماه به ۶۰ درصد رسیده، در حالی که این نرخ در فروردینماه ۳۶.۴ درصد بود.
تداوم این روند، فشار هزینهای بر تولیدکنندگان را افزایش داده و از سوی دیگر، با کاهش قدرت خرید خانوارها، شکافهای معیشتی و طبقاتی را تشدید کرده است. بسیاری از برآوردها نشان میدهد در صورت عدم اصلاح مسیر سیاستهای پولی و نبود اقدامات انقباضی مؤثر، تورم تا پایان سال نیز در مدار صعودی باقی خواهد ماند.
در چنین شرایطی، نگاهها به سیاستگذار پولی دوخته شده است؛ جایی که باید دید بانک مرکزی چه راهکاری برای مهار رشد نقدینگی، کنترل پایه پولی و جلوگیری از عمیقتر شدن فشارهای تورمی در دستور کار دارد.
