مزایای توکن های بهادار

توکن های بهادار(Tokens Security) نوعی از دارایی‌های دیجیتال هستند که همچون رمزارزها برای مبادله ارزش به کار میروند، با این تفاوت که از منظر حقوقی و چارچوب‌های نظارتی، ذیل قوانین مرتبط با «اوراق بهادار سنتی» جای می‌گیرند.
«رمزارزها»، «توکن‌ها»، «توکن‌های بهادار» و «اوراق بهادار توکن شده» (Securities Tokenized)، هر یک، گونه‌ها و اشکال متفاوتی از دارایی‌های دیجیتال هستند که برخی به اشتباه، آن‌ها را مترادف هم در نظر می‌گیرند. در دنیای گسترده امور مالی و بلاک‌چین اما این دارایی‌ها، مفاهیمی مجزا هستند که نباید تفاوت‌های پیدا و پنهان آن‌ها را نادیده بگیریم.

برای مثال، توکن‌های بهادار و اوراق بهادار توکن‌شده، گرچه دو گونه از دارایی‌های دیجیتال کمابیش مشابه هستند؛ اما هم از نظر تعریف و هم کارکرد متفاوت‌اند. در این میان، اوراق بهادار توکن‌شده بازنمایی دیجیتال اوراق بهادار سنتی هستند که با هدف دسترسی به بازار گسترده‌تر و نقدینگی بیشتر، طراحی شده‌اند. این اوراق توکن‌شده از نظر ماهیت، تفاوتی با دارایی‌های سنتی بیرون از زنجیره بلاکچین ندارند؛ بااین‌حال، می‌توان مثل هر دارایی دیگری، آن‌ها را در بستر بلاک‌چین ذخیره و دادوستد کرد.

از سویی دیگر اما توکن‌های بهادار، بر پایه «فناوری دفترکل توزیع شده» (DLT) بنا می‌شوند و پیوند تنگاتنگی با مفاهیم بلاک‌چین و رمزارزها دارند. به بیان دیگر توکن‌های بهادار، دستکم یک قابلیت متمایز با اوراق بهادار توکن‌شده دارند و آن «برنامه‌پذیری» (Programmability) است. علاوه براین، توکن‌های بهادار با قید و بندهای نظارتی بیشتری مواجه هستند؛ زیرا مقام ناظر به چشم «اوراق بهادار مالی» (Financial Securities) به آنها نگاه می‌کند.

از این رو، انتشار، انتقال و پردازش این اوراق باید منطبق بر قوانین بالادستی مرتبط با اوراق بهادار انجام شود. حال که اندکی با مفهوم توکن بهادار و تفاوت آن با دیگر اشکال دارایی‌های دیجیتال آشنا شدیم، بهتر است نگاهی دقیق‌تر به مزیت‌های این گونه از توکن‌ها بیندازیم و ببینیم که در مقایسه با دیگر ابزارهای ذخیره و دادوستد ارزش، از چه قابلیت‌های افزوده‎‌ای بهره‎مند هستند.

مزایای توکن‌های بهادار

در گام نخست، شاید این پرسش برای‌تان مطرح شود که وقتی می‌توان دارایی‌های سنتی از قبیل اوراق قرضه یا سهام را به‌راحتی خرید و فروش کرد، تعریف یک گونه جدید دارایی به نام توکن‌های بهادار، چه ضرورتی دارد؟ پاسخ این سوال در قابلیت‌های یکتای این توکن‌ها نهفته است.

توکن‌های بهادار، شفاف و برنامه پذیر هستند.

این یعنی می‌توان آن‌ها را ساده‌تر از دیگر دارایی‌ها دادوستد و ردیابی کرد و به واسطه برنامه پذیری، ویژگی‌هایی فراتر از قابلیت‌های متعارف اوراق و سهام سنتی به آن‌ها افزود. در نتیجه، می‌توان نه تنها در بخش خدمات مالی، بلکه در هر حوزه دیگری که پای نقل و انتقال دارایی و حامل‌های ارزش، در میان است، از توکن‌های بهادار استفاده کرد.
در مجموع، مزایای توکن‌های بهادار از این قرار است:

دسترسی به سرمایه‌ها و نقدینگی بیشتر

توکن‌های بهادار به دلیل بهره‌مندی از زیرساخت شبکه‌های بلاک‌چینی، از نظر ساعات معامله یا گستره جغرافیایی سرمایه‌گذاران، هیچ محدودیتی ندارند؛ بنابراین می‌توان از چهارگوشه دنیا طی ۷ روز هفته و ۲۴ ساعت شبانه‌روز، آن‌ها را خرید و فروش کرد. همین ویژگی باعث می‌شود که این توکن‌ها بتوانند به منابع هنگفت سرمایه که برای دیگر دارایی‌ها دسترس‌ناپذیر است، دست یابند. علاوه بر این، توکن‌ها قابلیت تملک خرد را در اختیار سرمایه‌گذاران قرار می‌دهند و این باعث می‌شود تا سرمایه‌گذاران خرده‌پا هم بتوانند در خریداری و تملک دارایی‌های گرانبها مشارکت کنند.

افزایش شفافیت و ردیابی پذیری

به دلیل آن‌که توکن‌های بهادار در بستر شبکه‌های بلاک‌چینی تعریف می‌شوند، کاربران به سادگی می‌توانند مبدأ، مقصد و پیشینه قابل اثبات تک تک تراکنش‌های آن‌ها را رهگیری کنند. بنابراین درستی و اعتبار ادعای ناشر یک توکن در مورد تعداد و سازوکارهای هزینه‌کرد و تخصیص آن، با استناد به بلاکچین میزبان، به سادگی قابل تأیید یا رد است. پس می‌توان به جرئت گفت که توکن‌های بهادار به دلیل قابلیت‌های ذاتی خود می‌توانند به سطحی از اعتمادپذیری دست یابند که برای دیگر دارایی‌ها و اوراق بهادار، دست‌نیافتنی است.

خودکارسازی فرآیندهای پیچیده

برخلاف اوراق بهادار سنتی یا حتی اوراق بهادار توکن‌شده، توکن‌های بهادار از قابلیت برنامه‌پذیری برخوردار هستند و می‌توانند گستره‌ای وسیع از کارکردها و وظایف پیچیده را طریق قراردادهای هوشمند انجام دهند. این قابلیت بی‌همتا باعث می‌شود تا توکن‌های بهادار، طیفی متنوع از فرآیندهای سنتی پیچیده را به‌طور خودکار انجام دهند. برای مثال، توکن‌های بهادار تعریف‌شده بر پایه سهام یک شرکت را می‌توان به گونه‌ای برنامه‌ریزی کرد که به‌طور خودکار، سود سهام را محاسبه و میان سهامداران، توزیع کنند.
علاوه براین، در هسته توکن‌های بهادار می‌توان تمهیدات قانونی ویژه‌ای گنجاند تا برای مثال، تنها خریداران و فروشندگان خاصی بتوانند مجاز به دادوستد آن‌ها باشند. به این ترتیب، بساط فرآیندهای زمانبر احراز هویت در بسیاری از بورس‌ها و بازارهای سهام امروزی برچیده می‌شود.
خلاصه آن‌که انتظار می‌رود توکن‌های بهادار طی سال‌های آتی، نقشی پررنگتر در افزایش کارایی و دسترس‌پذیری بازارهای مالی ایفا و حتی بتوانند زمینه تازه‌ای را برای خلق ارزش ایجاد کنند. از این رو، تعجب‌برانگیز نیست که امروزه سازمان‌های بسیاری در تقلا هستند تا دست به انتشار توکن‌های بهادار ویژه خود بزنند.
بدیهی است که توکن‌های رمزارزی به‌طور عام و توکن‌های بهادار به‌طور ویژه، مزیت‌های پرشماری در مقایسه با دارایی‌های سنتی دارند و ماهیت برنامه‌پذیر و قابل اعتمادشان، قابلیت‌های یکتایی را به آن‌ها افزوده است. با این حال، بسیاری از نهادهای نظارتی مالی، هنوز در مواجهه با این توکن‌ها سردرگم هستند و این می‌تواند راه انتشار و به‌کارگیری این دارایی‌های نوپدید را برای افراد و سازمان‌های نوآور، ناهموار کند.
به‌رغم این موانع اما نمی‌توان به سادگی از کنار کاربردهای وسیع توکن‌های بهادار عبور کرد. از این رو، انتظار می‌رود که نهادهای نظارتی با تدوین چارچوب‌های مقرراتی آینده‌نگر، زمینه‌های لازم را برای پذیرش این توکن‌ها و تسهیل فرآیندهای طراحی و انتشار آن‌ها فراهم کنند.