سانائه تاکایچی، اولین نخست وزیر زن ژاپن شد
ارز ین ژاپن در معاملات روز دوشنبه با بیشترین افت پنجماهه در برابر دلار آمریکا مواجه شد؛ پس از آنکه سانائه تاکایچی، سیاستمدار محافظهکار و طرفدار سیاستهای انبساطی مالی، در انتخابات رهبری حزب حاکم لیبرال دموکرات (LDP) پیروز شد و مسیر او برای تبدیل شدن به اولین نخستوزیر زن ژاپن هموار گشت. پیروزی تاکایچی چشمانداز سیاستهای مالی گستردهتر را تقویت کرده و پیشبینیها درباره افزایش نرخ بهره از سوی بانک مرکزی ژاپن (BoJ) را تضعیف کرده است.
سقوط ین در برابر دلار و یورو
به گزارش رویترز، ین روز دوشنبه تا سطح ۱۵۰٫۳۵ ین در برابر هر دلار سقوط کرد — معادل افتی ۱.۹ درصدی که بیشترین کاهش یکروزه از ماه مه تاکنون محسوب میشود و تمامی رشد دو ماه گذشته این ارز را از بین برد.
در برابر یورو نیز، ین با افتی ۱.۷ درصدی به ۱۷۶٫۱۹ رسید؛ سطحی که از زمان پیدایش واحد پول مشترک اروپا تاکنون سابقه نداشته است.
کارشناسان میگویند بازارها در حال بازتعیین انتظارات خود از مسیر سیاست پولی ژاپن هستند. «پل مکل»، رئیس جهانی تحقیقات ارزی در HSBC، نوشت:
«روزهای آینده برای سنجش رویکرد اقتصادی تاکایچی و اعضای احتمالی کابینهاش حیاتی خواهد بود. اگرچه احتمال دارد ین در کوتاهمدت بخشی از زیانها را جبران کند، اما تا زمانی که عدم قطعیت در سیاست داخلی پابرجاست، دامنهی این بازگشت محدود خواهد بود.»
سیاستهای انبساطی و تأثیر بر انتظارات نرخ بهره
سانائه تاکایچی، که پیشتر سمتهایی چون وزیر امنیت اقتصادی و وزیر امور داخلی را بر عهده داشته، بهعنوان حامی سیاستهای مالی انبساطی شناخته میشود. پیروزی او باعث شده احتمال افزایش نرخ بهره از سوی بانک مرکزی ژاپن در ماه جاری کاهش یابد.
به گفتهی «محجبین زمان»، رئیس تحقیقات ارزی در بانک ANZ سیدنی:
«پیروزی تاکایچی بهطور طبیعی منجر به تضعیف ین میشود. در حال حاضر فضای سیاسی و مالی ژاپن پر از ابهام است و به همین دلیل، بانک مرکزی احتمالاً محتاطتر عمل خواهد کرد؛ حتی با وجود دادههایی که از موضعی اندکی انقباضیتر حمایت میکنند.»
در بازار اوراق قرضه نیز واکنش شدیدی مشاهده شد. بازده اوراق ۴۰ ساله دولت ژاپن با جهشی ۱۵.۲ واحد پایهای به ۳.۵۳۸ درصد رسید؛ حرکتی که نشاندهندهی نگرانی سرمایهگذاران از افزایش بدهیهای دولتی برای تأمین هزینههای محرک اقتصادی است.
در بازار سوآپ نرخ بهره، احتمال افزایش نرخ تا ماه دسامبر به ۴۱ درصد کاهش یافت؛ در حالی که پیش از انتخابات رهبری حزب، این رقم ۶۸ درصد بود.
«کریس وستون»، رئیس تحقیقات در شرکت Pepperstone در ملبورن، گفت:
«اکنون در مرکز طوفان هستیم. همه نگاهها به این است که تاکایچی تا چه حد در مسیر تسهیل مالی پیش خواهد رفت. اگر بازار احساس کند او بهسمت نسخهای جدید از “آبِنومیکس” حرکت میکند، ممکن است خریداران اوراق از بازار خارج شوند.»
واکنش بازار سهام: رکورد تاریخی نیکی ۲۲۵
همزمان با سقوط ین، شاخص نیکی ۲۲۵ در بورس توکیو با جهشی ۴.۶ درصدی به بالاترین سطح تاریخی خود رسید. تضعیف ین موجب شد سهام شرکتهای صادرکننده بهویژه خودروسازان رشد قابلتوجهی را تجربه کنند. همچنین سهام تولیدکنندگان تجهیزات دفاعی و شرکتهای ساختمانی نیز با افزایش تقاضا مواجه شدند، زیرا تحلیلگران معتقدند نخستوزیر آینده گرایش به صرف هزینههای بیشتر در این بخشها دارد.
با این حال، سهام بانکها که در هفتههای اخیر از گمانهزنیها درباره افزایش نرخ بهره سود برده بودند، دچار افت شدند. «ریچارد کی»، رئیس بخش استراتژی سهام ژاپن در شرکت Comgest، گفت:
«در حالی که سهام شرکتهای مرتبط با رشد داخلی و صنایع کوچکتر از انتظارات رشد اقتصادی بهره خواهند برد، بانکها که پیشتر از احتمال افزایش نرخ بهره نفع میبردند، ممکن است در کوتاهمدت تحت فشار قرار گیرند.»
تحلیل بلومبرگ: توازن میان رشد و بدهی
به گزارش بلومبرگ، پیروزی غیرمنتظرهی تاکایچی در انتخابات حزب حاکم، انتظارات مربوط به افزایش نرخ بهره در نشست ۲۹-۳۰ اکتبر بانک مرکزی را بهشدت کاهش داده است. بر اساس دادههای بازار، احتمال افزایش نرخ در این نشست اکنون به حدود ۲۰ درصد رسیده، در حالی که پیش از رأیگیری حدود ۶۰ درصد بود.
استراتژیستهای بانک Societe Generale در یادداشتی نوشتند:
«اظهارات تاکایچی نشان از تمایل به استفاده فعال از ابزارهای مالی برای حمایت از رشد دارد. اگرچه او هنوز وعدهی محرکهای بزرگ نداده، اما سوابقش حاکی از آمادگی برای استفاده از سیاستهای انبساطی در صورت نیاز است.»
در بازار اوراق قرضه، واکنش دوگانهای دیده شد: بازده اوراق کوتاهمدت کاهش یافت، اما اوراق بلندمدت جهش کردند — نشانهای از آنکه سرمایهگذاران نگران افزایش کسری بودجه و تورم آینده هستند.
بازتاب در بازارهای جهانی و شاخص دلار
با بسته بودن بسیاری از بازارهای آسیایی در روز دوشنبه بهدلیل تعطیلات، نقدینگی پایین بود و شاخص دلار آمریکا (DXY) در سطح ۹۸.۰۸۳ بدون تغییر محسوس باقی ماند. با این حال، تضعیف گستردهی ین موجب شد دلار در برابر این ارز تقویت شود.
در سمت دیگر، بازارهای آمریکا نیز در انتظار کاهش نرخ بهره از سوی فدرال رزرو هستند. قراردادهای آتی نرخ بهره نشان میدهد که بازار با احتمال ۹۶.۷ درصدی انتظار کاهش ۲۵ واحد پایهای نرخ بهره در نشست ماه اکتبر را دارد.
همچنین، وبسایت شرطبندی Polymarket احتمال تداوم تعطیلی دولت آمریکا تا پس از ۱۵ اکتبر را ۷۲ درصد برآورد کرده است؛ رخدادی که میتواند رشد اقتصادی ایالات متحده را تحت تأثیر قرار دهد.
«دیوید چائو»، استراتژیست بازار در شرکت Invesco، گفت:
«ما همچنان معتقدیم که ین در برابر دلار ارزان ارزشگذاری شده است. در بلندمدت، با کاهش نرخهای بهره در آمریکا و افزایش تدریجی نرخ در ژاپن، انتظار داریم دلار تضعیف و ین تقویت شود، هرچند تحولات اخیر این روند را موقتاً به تأخیر میاندازد.»
نگاه سرمایهگذاران به آینده سیاسی ژاپن
سانائه تاکایچی قرار است در جلسه پارلمان در اواسط ماه اکتبر رسماً به عنوان نخستوزیر ژاپن انتخاب شود. وی در جریان رقابتهای حزبی تأکید کرده بود که «افزایش نرخ بهره در شرایط فعلی اشتباه است»؛ هرچند در هفتههای اخیر لحن خود را معتدلتر کرده و از «ثبات مالی همراه با رشد پایدار» سخن گفته است.
«کاتسوتوشی اینادومه»، استراتژیست ارشد در شرکت Sumitomo Mitsui Trust Asset Management، گفت:
«اگرچه مواضع تاکایچی نسبت به گذشته نرمتر شده، اما بازارها همچنان انتظار دارند انضباط مالی دولت کاهش یابد و تمایل او به مخالفت با افزایش نرخ بهره، قیمتگذاریها برای نشست اکتبر را عقب رانده است.»
به باور کارشناسان، تاکایچی در حوزههایی مانند سرمایهگذاری در فناوری، هوش مصنوعی، صنایع دفاعی و زیرساخت نگاه استراتژیک دارد.
«آنا وو»، استراتژیست سرمایهگذاری در شرکت VanEck استرالیا، گفت:
«سیاستهای تاکایچی میتواند برای سهام شرکتهای فعال در حوزههای فناوری، صنعتی و خودروسازی سودمند باشد، بهویژه اگر او بتواند در مذاکرات تجاری با آمریکا امتیازاتی برای صنعت خودروسازی ژاپن بگیرد.»
چشمانداز سیاسی: همکاری با احزاب مخالف
با وجود پیروزی تاکایچی، حزب حاکم LDP در هر دو مجلس پارلمان اکثریت مطلق ندارد و ناگزیر است برای تصویب بودجه و طرحهای کلیدی با احزاب مخالف همکاری کند. تاکایچی گفته است در صورت لزوم به گسترش ائتلاف حاکم فکر خواهد کرد.
«ماریو اوئدا»، مدیرعامل شرکت SBI FXTrade، در اینباره گفت:
«بازارها از پیش انتظار داشتند که صرفنظر از نتیجه انتخابات حزبی، سیاست مالی ژاپن به سمت انبساطیتر شدن حرکت کند. بنابراین اگرچه واکنش اولیه بازار شدید بود، اما احتمالاً اثرات آن در میانمدت محدود خواهد بود.»
جمعبندی
پیروزی سانائه تاکایچی در رأس حزب حاکم ژاپن، نهتنها تاریخ سیاسی این کشور را با معرفی نخستوزیر زنی برای اولینبار رقم زد، بلکه بازارهای مالی جهان را نیز دچار نوسان کرد. کاهش ارزش ین، جهش بورس توکیو، افت بازده اوراق کوتاهمدت و افزایش نرخ اوراق بلندمدت، همگی بازتابی از تغییر انتظارات نسبت به مسیر آیندهی اقتصاد ژاپن هستند.
در حالی که بانک مرکزی ژاپن تلاش میکند میان حمایت از رشد و کنترل تورم تعادل برقرار کند، نگاهها به سمت کابینهی جدید تاکایچی و برنامههای مالی او دوخته شده است. آیا او مسیر تازهای در ادامهی سیاستهای آبهشینزو (آبِنومیکس) ترسیم خواهد کرد، یا با درس گرفتن از تجربه بریتانیا در دوران لیز تراس، با احتیاط حرکت میکند؟ پاسخ به این پرسشها، مسیر آینده ین ژاپن، بازار اوراق قرضه و شاخص نیکی ۲۲۵ را تعیین خواهد کرد.
