دور پنجم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در رم؛ احتمال پیشرفت با وجود اختلافها
دور پنجم مذاکرات هستهای میان ایران و آمریکا روز جمعه ۲۳ مه ۲۰۲۵ (۲ خرداد ۱۴۰۴) در شهر رم برگزار شد. این گفتگوها با هدف دستیابی به توافقی جدید درباره برنامه هستهای ایران و با میانجیگری عمان انجام شد. به گفته عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، این دور یکی از «حرفهایترین» مراحل مذاکره بود. در سوی دیگر، یک مقام ارشد آمریکایی نیز مذاکرات را «سازنده» خواند و بر لزوم ادامه گفتگوها تأکید کرد.
پیشرفتها و موانع مذاکرات ایران و آمریکا
مذاکرات رم بیش از دو ساعت به طول انجامید و هم بهصورت مستقیم و هم غیرمستقیم برگزار شد. طرفین اعلام کردند که پیشنهادات و ایدههای جدیدی مطرح شده که ممکن است به رفع موانع باقیمانده کمک کند. مسئله غنیسازی اورانیوم در ایران همچنان یکی از اصلیترین نقاط اختلاف است. در حالیکه ایالات متحده خواستار توقف کامل این فعالیتهاست، ایران بر حق خود برای غنیسازی طبق مفاد پیمان NPT تأکید دارد.
چارچوب توافق جدید در دستور کار
به گزارش والاستریت ژورنال، دو طرف در تلاش هستند تا چارچوبی مشخص برای ادامه مسیر مذاکرات تدوین کنند. این چارچوب میتواند مبنایی برای توافق نهایی باشد. کارشناسان میگویند تدوین چنین چارچوبی میتواند یادآور توافق موقت سال ۲۰۱۳ میان ایران و دولت باراک اوباما باشد که سرانجام به برجام ختم شد.
ایران خواهان چارچوبی است شامل:
- به رسمیت شناختن حق غنیسازی اورانیوم برای مصارف صلحآمیز؛
- نظام بازرسی سختگیرانه برای جلوگیری از ساخت سلاح هستهای؛
- تعهد تهران به عدم پیگیری سلاح هستهای در ازای لغو تحریمها.
نقاط اختلاف کلیدی
ادامه غنیسازی اورانیوم در ایران مهمترین مانع در برابر توافق است:
- آمریکا خواهان توقف کامل غنیسازی است.
- ایران تأکید میکند غنیسازی حق انکارناپذیر آن تحت NPT است.
- ایران گفته است توقف کامل غنیسازی خط قرمز جمهوری اسلامی است.
- عدم ثبات در مواضع آمریکا و تغییر موضعها از دید ایران یک مشکل اساسی در روند مذاکرات است.
نقش عمان در میانجیگری
بدر بوسعیدی، وزیر خارجه عمان، در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که با وجود عدم دستیابی به نتیجه نهایی، «پیشرفتهایی» حاصل شده است. او گفت: «راهکارهایی برای حل موانع ارائه کردهایم که تهران و واشنگتن قرار است بررسیهای بیشتری درباره آن انجام دهند.»
واکنش مقامات ایرانی
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، نیز از بررسی محورهای پیشنهادی عمان در مذاکرات خبر داد و اعلام کرد که گفتگوها در فضایی جدیتر از گذشته دنبال شده است. او تأکید کرد که ایران آماده دفاع از «حقوق حقه ملت» در این گفتگوهاست.
نتایج و فضای کلی مذاکرات پنجم
- پیشرفت نسبی در مذاکرات حاصل شده اما هنوز به توافق نهایی نرسیدهاند.
- هر دو طرف، یعنی ایران و آمریکا، این دور را سازنده و حرفهای توصیف کردند.
- مذاکرات بهصورت مستقیم و غیرمستقیم و با میانجیگری عمان برگزار شده است.
- طرفین توافق کردند دور بعدی مذاکرات در آینده نزدیک برگزار شود.
نگاهی به مذاکرات قبلی
| دور | تاریخ | مکان | نتیجه |
|---|---|---|---|
| اول | ۱۲ آوریل | مسقط | آغاز مجدد گفتگوها پس از وقفه دو ساله |
| دوم | ۱۹ آوریل | رم | روشنتر شدن خطوط قرمز |
| سوم | ۴ مه | مسقط | افزایش نگرانی درباره پیامهای متناقض آمریکا |
| چهارم | ۱۱ مه | مسقط | تاکید بر ادامه دیپلماسی با وجود اختلافات |
| پنجم | ۲۳ مه | رم | پیشرفت نسبی، تدوین چارچوب در دستور کار |
چشمانداز مذاکرات
اگرچه هنوز توافق نهایی میان ایران و آمریکا حاصل نشده، اما هر دو طرف به ادامه مذاکرات در آینده نزدیک متعهد شدهاند. در صورت موافقت پایتختها با راهکارهای پیشنهادی، احتمال ورود به مرحله مذاکرات فنی و بررسی جزئیات بیشتر وجود دارد.
