حمایت چین از روسیه میتواند به تحریمهای بیشتر این کشور منجر شود
مقامات آمریکایی متعهد شدهاند تا محمولههای نظامی و غیرنظامی به مقصد روسیه را سرکوب کنند اما این مسئله برای پلیس سخت خواهد بود.
جو بایدن و مقامات ارشد وی این هفته متعهد شدند تا با هدف ممانعت از اقدامات جنگطلبانه روسیه علیه اوکراین، تحریمهای بیشتری را وضع کنند. اما تمرکز دولت به طور فزایندهای به سمت نقش چین در تامین کالاهای نظامی و غیرنظامی مورد نیاز روسیه معطوف شده است.
چین همواره به عنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان لوازم الکترونیک، هواپیماهای بدون سرنشین و قطعات خودرو، یکی از شرکای اقتصادی بسیار مهم روسیه بوده است.
پکن به طور رسمی در جنگ بی طرف مانده است. با این حال چین به همراه کشورهایی مانند ترکیه و برخی از جماهیر شوروی سابق وارد عمل شدهاند تا محصولات زیادی را از جمله مواد خام، تلفنهای هوشمند، خودرو، و چیپهای کامپیوتری را به روسه عرضه کنند. این محصولات قابلیت استفاده توسط نظامیان و شهروندان غیرنظامی را دارد.
مقامات دولتی اکنون این نگرانی را دارند که چین با ارسال سلاحهای کشنده به مسکو به اهاجم روسیه کمک کند. هرچند که شواهد روشنی برای ارسال سلاح و مهمات توسط چین وجود ندارد اما، وزیر امورخارجه آمریکا در روزهای اخیر هشدار داده است که چین در حال آماده شدن برای این اقدام است.
جو بایدن روز دوشنبه در کییف اعلام کرد که آمریکا و متعهدانش این هفته با اقدامات جدیدی فرار از تحریمها را هدف قرار خواهند داد. وی به طور دقیق مشخص نکرد که این اقدامات متوجه روسیه خواهد بود و یا شرکای تجاری این کشور. روز سه شنبه نیز شهر ورشو بیان کرد که ما اطمینان حاصل کردیم که روسیه بهای اقدامات خصمانه خود را خواهد پرداخت.
والی آدیمو، معاون وزیر خزانهداری آمریکا روز سهشنبه در شوروای روابط خارجی اعلام کرد که آمریکا برای شناسایی و بستن کانالهایی که روسیه از طریق آنها ارتش خود را تامین مالی و تجهیز میکند، تلاش خواهد کرد. وی افزود آنها تلاش میکنند از دسترسی روسیه به کالاهای دو کاربردی را قطع کنند تا روسیه نتواند شکاف تولیدی خود را با استفاده از این امکانات تولیدی پر کند.
این اظهارات همزمان با بازدید وانگ یی، دیپلمات ارشد چین، از مسکو مطرح شد.
اقداماتی که آمریکا با مشارکت بیش از 30 کشور علیه روسیه انجام داده است، گستردهترین مجموعه تحریمها و محدودیتهای صادراتی هستند که تاکنون علیه یک اقتصاد بزرگ اعمال شدهاند. اما همچنان این مسیر مشکلاتی را به همراه خواهد داشت.
با گذشت یک سال از جنگ اقتصاد روسیه راکد شده است اما فلج نشده است. این کشور دسترسی مستقیم به برندهای محبوب غربی و واردات پیشرفتهترین نیمه هادیها را از دست داده است. اما برخی از افراد و کشورها سعی دارند این محصولات یا جایگزینهای ارزان و چینی آنها را از طریق بازار سیاه برای روسیه تامین کنند.
به نظر میرسد که کالاها به روسیه راه پیدا میکنند اما فقط از طریق راهی طولانیتر. به گفته متیو کلاین (نویسنده اقتصادی) حجم تجارت از کشورهای اروپایی به کشورهایی مانند ارمنستان، ازبکستان، بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان، ترکمنستان و ازبکستان افزایش یافته است و به همین ترتیب صادرات این کشورها به روسیه افزایش چشمگیری داشته است. وی افزود که دادها و مالیاتهای دریافتی نشان میدهند که واردات روسیه به سطح پیش از جنگ بازگشته است.
به ویژه به نظر میرسد که آمریکا و متحدانش موفقیت کمی در جلوگیری از صادرات تکنولوژیهای دو کاربردی به روسیه داشتهاند که به طور همزمان قابلیت استفاده نظامی و غیرنظامی را دارا میباشند.
ایالات متحده بسیاری از این کالاهای دومنظوره را در ماه فوریه گذشته در لیست تحریمهای صادراتی خود علیه روسیه قرار داد. به طور مثال قطعات هواپیماهای مسافربری میتوانند جهت استفاده در نیروی هوایی روسیه مورد استفاده قرار بگیرند و از طرفی نیمههادیهای استفاده شده در ماشینهای لباس شویی و لوازم الکترونیک میتوانند در تانکها و سلاحهای استفاده شوند.
مقامات ارشد ایالات متحده به هماتایان چینی خود اعلام کردهاند که حمایتهای آنها از روسیه عواقبی جدی را در پی خواهد داشت. در حالی که چین مراقب است از این خط قرمز عبور نکند، از راههای دیگری از جمله تجارت فعال کالاهایی خاص از روسیه حمایت کرده است.
آمریکا برخی از شرکتها و سازمانهای ارائهدهنده کالا و خدمات به روسیه را سرکوب کرده است. در ماه ژانویه نیز یک چینی که تصاویر ماهوارهای را در اختیار گروه مزدور واگنر قرار داده بود تحریم کرد. گروه واگنر نقش مهمی در نبرد شرق اوکراین ایفا کرده است. در ماه دسامبر همچنین دو موسسه تحقیقاتی چین به دلیل همکاری با ارتش روسیه به لیست تحریمها اضافه شدند و دسترسی آنها به فناوری آمریکا قطع شد.
اما ردیابی موسسات تحقیقاتی نشان میدهد تجارت کالاهایی که توسط ارتش روسیه مورد قرار میگیرد رونق گرفته است. بنا بر گزارش پلتفرم دیدهبان پیچیدگی اقتصادی از 2021 تا 2022 صادرات آلمینیوم اکساید از چین به روسیه 25 برابر شده است. این فلز میتواند در خودروهای زرهی، تجهیزات حفاظت فردی و سپرهای بالستیک مورد استفاده قرار گیرد.
به گفته این پلتفرم، محمولههای مواد معدنی و شیمیایی که در تولید محفظه موشک، گلوله، مواد منفجره و پیشران مورد استفاده قرار میگیرند نیز افزایش یافته است. همچنین نسبت به سال گذشته صادرات پهپاد از چین به روسیه 23 میلیون دلار و صادرات قطعات خاص هواپیما و فضاپیما 33 میلیون دلار افزایش یافته است. این در حالیست که سال گذشته صادرات این اقلام صفر بوده است.
دادههای شرکت غیرانتفاعی Silverado Policy Accelerator نشان میدهد که با آغاز جنگ اوکراین واردات مدارهای مجتمع به روسیه کاهش یافته است اما در طی یکسال گذشته مجددا افزایش یافته است. این مدارها یا همان چیپها قطعاتی حیاتی برای بازسازی تانک، هواپیما، وسایل ارتباطی، تسلیحات نظامی میباشند.
به گفته Silverado در ماه دسامبر واردات چیپ توسط روسیه به دو سوم ارزش گذشته خود بازگشته است. از ماه مارس تا داسمبر، چین و هنگ کنگ به طور مشترک حدود 90 درصد از صادرات تراشههای جهانی به روسیه را به خود اختصاص دادهاند. این شرکت همچنین افزود که صادرات کارتهای هوشمند، دیودهای ساطعکننده نور، پلی سیلیکون، تجهیزات نیمه هادی و سایر کالاها از چین به روسیه افزایش یافته است.
روابط آمریکا و چین طی هفتههای اخیر، به دلیل پرواز بالون چینی بر فراز آسمان آمریکا در اوایل ماه جاری، تیره شده است. اما اختلافات بر سر روسیه بیش از هر چیز روابط ژئوپلیتیکی را متشنج میکند. ملاقات آقای بلینکن و همتای چینی او، آقای وانگ، در کنفرانس امنیتی مونیخ نیز که شنبه شب برگزار شد دارای تنشهای زیادی بود.
ایالات متحده در کنفرانس مونیخ اطلاعاتی را که از فعالیتهای چین در دست داشت، در اختیار متحدان و شرکای خود قرار داد.
آقای بلینکن روز یکشنبه در برنامه Face the Nation گفت که نگرانیهای آمریکا را به آقای وانگ منتقل کرده است و همچنین اینکه تامین تجهیزات برای روسیه، برای روابط آمریکا و چین عواقبی جدی به همراه خواهد داشت. وی همچنین افزود که آمریکا شرکتهای چینی را زیر نظر گرفته و شاهد کمکهای آنان به روسیه بوده است. وی در ادامه گفت که شواهد نشان میدهد که چین به دنبال ارائه کمکهای کشنده به روسیه است و این مسئله مشکلی جدی برای روابط چین-آمریکا است.
مقامات آمریکایی تاکید کردند که توانایی چین به خودی خود برای کمک کردن به روسیه کم است. به طور مثال چین در تولید پیشرفتهترین نوع نیمه هادیها ناتوان است. از طرفی آمریکا در ماه اکتبر خرید چیپهای پیشرفته توسط پکن را ممنوع اعلام کرده است. همچنین جلوی ارسال تجهیزات مورد نیاز برای تولید این چیپها از سایر نقاط جهان به چین را گرفته است.
در حال حاضر روسیه توانایی تولید موشکهای نقطهزن را ندارد. این موشکها تنها با نیمه هادیهایی ساخته میشوند که توسط آمریکا، تایوان، کره جنوبی و سایر متحدان آمریکا تولید میشوند و روسیه به این منابع دسترسی ندارد.
معاون وزیر خزانه داری آمریکا اعلام کرد هرچند که آنها نگران تعمیق روابط روسیه و چین هستند اما بیشتر نیمه هادیهای پیشرفتهی مورد نیاز روسیه توسط چین تولید نمیشود. و حدود 40 درصد از ریزتراشههای کمتر پیشرفتهای که روسیه از چین دریافت میکند معیوب هستند.
اما ایون کاناپاتی، رئیس سابق شورای امنیت ملی چین، میگوید روسیه برای تولید سلاحهای خود به تراشههای کمتر پیشرفته نیاز دارد. وی همچنین افزود که آمریکا به خوبی میداند که سیستم کنترل صادرات ما به گونهای طراحی شده که متکی به دولت میزبان است. از طرفی با تغییر نام و نشانی شرکتهای اصلی، دور زدن تحریمها بسیار آسان است که چین در این زمینه مهارت دارد.
