آیا گمرک هم خصوصی میشود؟
پس از تصویب چند مصوبه مهم در ستاد هماهنگی اقتصادی دولت درباره گمرک، وزیر اقتصاد از تشکیل «ستاد ساماندهی و اصلاح گمرکات کشور» خبر داد؛ ستادی که مأموریت آن بازنگری در ساختار، فرآیندها و فناوریهای مورد استفاده در گمرکات است. بر اساس اعلام رسمی، قرار است تنها تعداد محدودی از گمرکات با سازوکار دولتی باقی بمانند و سایر گمرکات به بخش خصوصی واگذار شوند.
به گفته مدنیزاده، طرح تحول گمرکات بر چهار محور اصلی استوار است: آمایش گمرکات، واگذاری بخشی از آنها به بخش خصوصی، هوشمندسازی فرآیندها و اصلاح سیاستهای ارزی و تجاری. او توضیح داد که بررسیها نشان داده تنها حدود ۱۰ گمرک کشور بیشترین سهم را در تجارت خارجی دارند و بنابراین تمرکز فعالیتها بر این مراکز قرار میگیرد.
در قالب طرح آمایش گمرکی، بخشی از گمرکات کوچکتر یا کمفعال به بخش خصوصی سپرده میشود و حتی بهرهبرداری از تجهیزات پیشرفتهای مانند سامانههای «ایکسری» نیز از طریق قراردادهای مشارکتی و سرمایهگذاری بخش خصوصی انجام خواهد شد.
وزارت اقتصاد هدف از این تغییرات را افزایش بهرهوری، شفافیت و تسهیل تجارت خارجی عنوان کرده و میگوید بخشی از کندی و توقفهای موجود در فرآیند ترخیص کالا ناشی از سیاستهای ارزی و تجاری است که با تصمیمات جدید ستاد اقتصادی دولت، انتظار میرود بخشی از این مشکلات برطرف شود.
همچنین در ادامه مصوبات دولت، طرح «آمایش نظام گمرکی» با هدف تأمین منابع مالی اجرای برنامه هفتم توسعه و فراهم کردن زمینه فعالیت شبانهروزی گمرکات در دستور کار قرار گرفته است. این طرح بر بازتوزیع کارکردها، تمرکز بر گمرکات اصلی، کاهش تراکم در مبادی کمفعال و تسریع در ترخیص کالا تأکید دارد.
در کنار این تحولات، دولت قصد دارد نظام جدیدی برای «مدیریت هماهنگی مرزی» پایهگذاری کند که در ۱۵ نقطه اصلی تردد کشور اجرا میشود. این نظام با الگوگیری از استانداردهای جهانی «مدیریت یکپارچه مرزها»، قرار است همافزایی دستگاههای مستقر در مبادی مرزی را افزایش داده و موازیکاری در کنترلها و بازرسیها را کاهش دهد.
به این ترتیب، با ورود گمرک به فهرست واگذاریها، بهنظر میرسد سیاست خصوصیسازی در دولت وارد یکی از حساسترین حوزههای اقتصادی کشور شده است؛ جایی که مرز میان حاکمیت و تجارت، از همیشه باریکتر به نظر میرسد. از آنجایی که متاسفانه برخی سوابق خصوصی سازی چندان موفق نبوده است، امیدواریم این تجربه نیز مانند برخی تجربیات قبلی منفی نباشد.
