آیا اول مهر ساعت را تغییر دهیم؟
بر اساس مصوبه مجلس شورای اسلامی در اسفند ۱۴۰۰، تغییر ساعت رسمی کشور از ابتدای سال ۱۴۰۲ بهطور کامل لغو شد. به این ترتیب از نوروز ۱۴۰۲ تاکنون، ساعت رسمی ایران بدون تغییر باقی مانده و در پاییز ۱۴۰۴ نیز خبری از عقب کشیدن ساعتها نخواهد بود.
طبق این قانون، دولت تنها اختیار تنظیم ساعات کاری ادارات و سازمانها را دارد و حق تغییر در ساعت رسمی کشور از او سلب شده است. بنابراین شایعه تغییر ساعت رسمی در ۳۱ شهریور ۱۴۰۴ صحت ندارد و نیازی به تغییر دستی ساعتها نیست.
سابقه تغییر ساعت رسمی در ایران
سیاست تغییر ساعت رسمی کشور نخستین بار در سال ۱۳۶۹ به منظور صرفهجویی در مصرف انرژی و استفاده بیشتر از روشنایی روز اجرا شد.
- از سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۴، این طرح بهطور مستمر اعمال میشد.
- در سال ۱۳۸۵ دولت وقت آن را لغو کرد، اما در سال ۱۳۸۷ مجلس دوباره قانون تغییر ساعت را بازگرداند.
- تا سال ۱۴۰۱، هر سال در ابتدای فروردین ساعت یک ساعت جلو کشیده و در پایان شهریور به حالت قبل بازمیگشت.
- سرانجام در سال ۱۴۰۱، مجلس با تصویب طرح «نسخ قانون تغییر ساعت رسمی کشور»، تغییر ساعت را برای همیشه لغو کرد.
دلایل لغو تغییر ساعت رسمی کشور
نمایندگان مجلس و کارشناسان دلایل مختلفی برای لغو این طرح بیان کردند، از جمله:
- بیاثر بودن بر صرفهجویی انرژی در شرایط استفاده گسترده از لامپهای LED و تجهیزات هوشمند.
- پیامدهای منفی سلامت مانند افزایش اختلال خواب، استرس، حملات قلبی و کاهش سلامت روان.
- کاهش بهرهوری اقتصادی به دلیل برهم خوردن برنامههای کاری، آموزشی و زندگی روزمره.
- نارضایتی اجتماعی و بیاعتمادی نسبت به سیاستگذاریهای ناپایدار.
جدال کارشناسی میان انرژی و سلامت
با وجود لغو تغییر ساعت، همچنان برخی بخشهای انرژی و صنعت بر بازگشت این قانون تأکید میکنند.
- سخنگوی صنعت برق ادعا میکند تغییر ساعت میتواند معادل صرفهجویی انرژی یک نیروگاه هستهای هزار مگاواتی باشد.
- در مقابل، متخصصان سلامت بر خطرات جابهجایی ساعت بر بدن و روان انسان تأکید دارند.
این اختلاف نظرها نشان میدهد موضوع تغییر ساعت تنها یک بحث فنی نیست، بلکه به توازن میان مدیریت انرژی، سلامت عمومی و ثبات اجتماعی بازمیگردد.
راهکارهای جایگزین تغییر ساعت رسمی کشور
به جای بازگشت به تغییر ساعت فصلی، کارشناسان راهکارهای زیر را پیشنهاد میدهند:
- تنظیم ساعات کاری ادارات در فصول مختلف به جای تغییر ساعت ملی.
- توسعه تکنولوژیهای بهینهسازی مصرف انرژی و سرمایهگذاری در زیرساختهای نوین.
- اجرای کمپینهای آگاهیبخشی برای مدیریت مصرف برق در ساعات اوج مصرف.
- اصلاح تعرفهها و ایجاد انگیزه برای کاهش مصرف در بخش خانگی و صنعتی.
جمعبندی
بنابراین، در پاییز ۱۴۰۴ ساعت رسمی کشور تغییر نخواهد کرد و هرگونه شایعه در این زمینه بیاساس است. سیاست لغو تغییر ساعت در ایران بر پایه کاهش اثرات منفی اجتماعی و روانی اتخاذ شده و همچنان پابرجاست. آینده این تصمیم به توان دولت در مدیریت مصرف انرژی و ایجاد راهکارهای جایگزین وابسته خواهد بود.
