آیا آمریکا به ونزوئلا حمله خواهد کرد؟| چالشها چیست؟
ایالات متحده اخیرا فشار خود بر ونزوئلا را تشدید کرده است، از جمله اقدامات اخیر آمریکا علیه ونزوئلا اعزام نیروهای نظامی و تعیین جایزه برای دستگیری نیکلاس مادورو، رئیسجمهور این کشور بوده است. این موضوع ترس از وقوع یک تهاجم نظامی به ونزوئلا را افزایش داده است. خصوصا اینکه تحریمهای آمریکا در فروپاشی نظام سیاسی ونزوئلا ناکام بوده است.
مداخله نظامی آمریکا در ونزوئلا، هرچند احتمالاً از نظر تاکتیکی موفق خواهد شد، اما با خطرات شدید همراه است: احتمال بروز یک جنگ نامتقارن طولانیمدت، نابودی زیرساختها و مخالفت گسترده منطقهای وجود دارد.
کشورهای همسایه مانند کلمبیا و مکزیک بهشدت با حمله آمریکا مخالفت کرده و هشدار دادهاند که این اقدام میتواند موجب بیثباتی منطقه و درگیری طولانی شود.
افزایش فشارها بر ونزوئلا
پس از ماهها لفاظی تند و تهدید، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا داراییهای نظامی را برای مقابله با تجارت مواد مخدر به آمریکای لاتین اعزام کرد. سه ناوشکن موشکانداز هدایتشونده کلاس «Arleigh Burke» به آبهای کارائیب در نزدیکی ونزوئلا اعزام شدند و واشنگتن برنامه دارد ۴۰۰۰ تفنگدار دریایی را نیز به منطقه بفرستد. کاخ سفید همچنین جایزهای ۵۰ میلیون دلاری برای دستگیری رئیسجمهور مادورو تعیین کرد. این اقدامات موجب نگرانیهای فزایندهای مبنی بر احتمال رویارویی نظامی آمریکا با ونزوئلا شده است، بهویژه از آنجا که تحریمها نتوانستهاند نتیجه مورد نظر واشنگتن را محقق کنند.
کشورهای آمریکای لاتین نگراناند که اقدامات واشنگتن نشانهای از مداخله یکجانبه نظامی علیه کاراکاس باشد. ترامپ پس از شکست سیاست «فشار حداکثری» که شامل تحریمهای سخت بود، ظاهراً مصمم است از هر وسیلهای برای برکناری مادورو استفاده کند.
دیدگاههای واشنگتن
ترامپ و مارکو روبیو، وزیر خارجه، نگاه تهاجمی به موضوع دارند. طرحهای متعددی بین سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ در کاخ سفید درباره استفاده از نیروی نظامی برای سرنگونی رژیم مادورو مطرح شد. اکنون، با توجه به انزوای بینالمللی ونزوئلا و درگیر بودن متحدان سنتیاش (روسیه و ایران) در جنگهای دیگر، این مقطع زمانی از نگاه واشنگتن «فرصت طلایی» برای اقدام نظامی دیده میشود.
در واکنش، مادورو شبهنظامیان بولیواری را فعال کرده است؛ نیرویی متشکل از ۴.۵ میلیون داوطلب. همچنین ارتش، نیروی دریایی و هوایی ونزوئلا با مجموع ۱۲۳ هزار نیروی فعال در حالت آمادهباش کامل قرار دارند.
توانایی نظامی ونزوئلا و ریسکها
ونزوئلا برخلاف کشورهای کوچکی مانند گرانادا و پاناما که آمریکا قبلاً در آنها مداخله کرده بود، ارتشی قدرتمند دارد: ارتشی ۶۳ هزار نفری با تانکهای جنگی، نیروی دریایی با هفت ناوچه و یک زیردریایی و نیروی هوایی مجهز به جنگندههای مدرن. این کشور از نظر قدرت نظامی در آمریکای لاتین در رتبه هفتم قرار دارد. با این وجود، بحران اقتصادی شدید، توانایی رزمی نیروهای مسلح را به شدت کاهش داده است.
با وجود برتری نظامی آشکار آمریکا، خطرات اصلی پس از تهاجم آغاز خواهد شد. بیاعتمادی تاریخی به مداخلات آمریکا در آمریکای لاتین، زمینهساز مقاومت مردمی و جنگ نامتقارن طولانی خواهد شد. این شرایط یادآور تجربه عراق است، جایی که بیش از ۱۷۰ هزار نیروی آمریکایی نتوانستند شورشهای چندجانبه را مهار کنند.
مخالفت منطقهای
مخالفت با تهاجم احتمالی آمریکا گسترده است. مکزیک، کوبا و کلمبیا بهشدت با استقرار نیروهای آمریکایی در نزدیکی ونزوئلا مخالفت کردهاند. رئیسجمهور کلمبیا، گوستاوو پترو، هشدار داده است که ونزوئلا میتواند به «سوریهای دیگر» بدل شود و آتش جنگ به کلمبیا نیز کشیده شود. او گفت:
«آمریکاییها فکر میکنند با حمله به ونزوئلا مشکلشان حل میشود، اما ونزوئلا به سوریهای دیگر تبدیل خواهد شد و این آتش به کلمبیا هم کشیده خواهد شد.»
گروههای شورشی مانند FARC و ELN نیز میتوانند در این درگیری نقش بگیرند، چه بهصورت مستقیم و چه از طریق پشتیبانی لجستیکی و تسلیحاتی. این امر خطر سرایت بحران به منطقه و بیثباتی گستردهتر را افزایش میدهد.
جمعبندی
حمله نظامی آمریکا به ونزوئلا شاید پیروزی سریع نظامی برای واشنگتن به همراه داشته باشد، اما پیامدهای بعدی آن شامل مقاومت طولانیمدت، فروپاشی بیشتر ونزوئلا و بیثباتی منطقهای میتواند هزینههای سنگینی را به همراه داشته باشد. تجربههای گذشته نشان میدهد که چنین مداخلاتی معمولاً نتایج فاجعهباری برای کل منطقه به بار میآورند.
