آخرین تحولات هستهای و مکانیسم ماشه؛ اروپا تهدید میکند، ایران مقاومت نشان میدهد
در روزهای اخیر فضای سیاسی و دیپلماتیک پیرامون برنامه هستهای ایران و آینده برجام بهشدت ملتهب شده است. با نزدیک شدن به پایان ضربالاجل سه کشور اروپایی برای بازگرداندن تحریمها از طریق مکانیسم ماشه، تهران مواضع تندتری اتخاذ کرده و مقامات اروپایی نیز هشدار میدهند که «زمان در حال پایان است».
پیشرفت در مذاکرات ایران و آژانس
رضا نجفی، نماینده دائم ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، اعلام کرد که گفتوگوهای هیئت ایرانی با معاون مدیرکل آژانس در وین «پیشرفت داشته است». وی تأکید کرد که این مذاکرات ادامه رایزنیهای تهران بوده و در چارچوب قانون جدید مجلس و با توجه به حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات صلحآمیز ایران انجام شده است. قرار است این گفتوگوها برای تدوین شیوهنامه تعاملات ادامه یابد.
تماسهای پرتنش ایران و اروپا
به گزارش رسانهها، تماس تلفنی وزرای خارجه سه کشور اروپایی با عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، نتیجه ملموسی در بر نداشت. منابع آگاه گفتهاند این تماس با لحنی تقابلی آغاز شد و عراقچی در همان ابتدا مشروعیت اروپا برای فعالسازی مکانیسم ماشه را زیر سؤال برد. او تأکید کرد که تصمیم درباره تمدید یا فعالسازی اسنپبک بر عهده شورای امنیت است، نه ایران.
عراقچی در این تماس، تمایل چندانی به دستیابی به توافق نشان نداد و تنها پیشنهاد برگزاری نشست معاونان سیاسی را مطرح کرد. او همچنین درباره ذخایر اورانیوم ۶۰ درصد غنیشده گفت که این ذخایر زیر آوار حملات مدفون شده و فعلاً راهی برای بیرون آوردن آن وجود ندارد.
مواضع تند خطیبزاده
سعید خطیبزاده، معاون وزیر خارجه و رئیس مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی، در گفتوگو با نشریه آلمانی فرانکفورتر آلگماینه اعلام کرد که «اعتماد به مذاکرات جدید هستهای پس از جنگ با اسرائیل بسیار اندک است» و هشدار داد: «ما همه انگشتها را روی ماشه خواهیم داشت».
او همچنین تأکید کرد که فعالسازی اسنپبک «آخرین کارت اروپا» را بیهوده مصرف خواهد کرد و هر مذاکره آینده از نگاه ایران «مذاکره مسلح» خواهد بود. به گفته او، ایران هیچگاه از حق غنیسازی خود عقبنشینی نخواهد کرد.
همسویی ایران و روسیه
در تماس تلفنی عباس عراقچی با سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، دو طرف تأکید کردند که سه کشور اروپایی به دلیل «قصور در انجام تعهدات برجامی» و همچنین «همراهی با آمریکا در حمله به تأسیسات هستهای ایران» صلاحیت اخلاقی و حقوقی برای توسل به مکانیسم ماشه ندارند. هر دو کشور بر پایان یافتن قطعنامه ۲۲۳۱ در موعد مقرر تأکید کردند.
هشدارهای مکرر اروپا
دیوید لمی، وزیر خارجه بریتانیا، پس از گفتوگو با عراقچی بار دیگر هشدار داد: «ما به دیپلماسی متعهدیم اما زمان بسیار کوتاه است». او گفت اروپا به ایران پیشنهاد راهحل دیپلماتیک داده که شامل تعلیق تحریمها میشود، اما بدون یک توافق «قابل راستیآزمایی و پایدار» این روند پایان خواهد یافت. همتای فرانسوی او نیز در پیامی مشابه گفت: «زمان در حال تمام شدن است و دیدار جدیدی هفته آینده برگزار خواهد شد».
جمعبندی
فضای مذاکرات هستهای ایران در آستانه روزهای سرنوشتساز قرار دارد.
- اروپا تهدید میکند که در صورت عدم انعطاف تهران، مکانیسم ماشه را فعال خواهد کرد.
- ایران میگوید اروپا مشروعیت این اقدام را ندارد و هرگونه فشار بیشتر را با مقاومت شدید پاسخ خواهد داد.
- روسیه و ایران در یک جبهه مشترک بر بیصلاحیتی اروپا تأکید میکنند.
- همزمان، مذاکرات ایران و آژانس نشانههایی از پیشرفت نشان داده، هرچند اختلافات اصلی همچنان پابرجاست.
به نظر میرسد هفته آینده با برگزاری دیدارهای جدید، روشن خواهد شد که آیا مسیر دیپلماسی ادامه مییابد یا مکانیسم ماشه پس از سالها دوباره فعال خواهد شد.
